|
|
||
      |
Het verhaal van
de Ark is
geen
typisch Christelijk of Joods verhaal.
~ Zondvloed:
Zondvloed in verschillende culturen en
religies * Zondvloed in de Bijbel en de Koran:
In het eerste boek van
de Bijbel,
Genesis,
staat het verhaal van de zondvloed. Er wordt verteld hoe
God aan
Noach de
opdracht geeft een ark te bouwen. Er zal een grote vloed komen die alle leven,
mens en dier zal vernietigen omdat er groot onrecht en ongeloof onder de mensen
is ontstaan. Van alle dieren neemt Noach een paar aan boord. Nadat Noach met
zijn vrouw en kinderen aan boord gegaan is, komt er inderdaad een grote vloed
die alles vernietigt. Na honderd vijftig dagen ronddobberen zendt Noach een raaf
uit (deze komt niet terug). Dan zendt hij een duif uit om te zien of er al
ergens land is. De duif keert terug met niks, de volgende met een olijftak en de
derde komt niet terug. Zo weet Noach dat de wereld weer bewoonbaar is.
Uiteindelijk strandt Noach in het
Ararat gebergte. De identificatie met de
berg Agri Dagi in
Koerdistan is
middeleeuws. Volgens de traditie is
Noach op de
gelijknamige berg op de grens van het huidige
Turkije en
Armenië gestrand,
hoewel meer en meer geleerden geloven dat het één van de andere bergen in het
Ararat gebergte is, zoals de berg Cudi Dagh. Van Noachs drie zoons stammen alle
latere mensen af. Van
Sem zouden de
Semieten, van
Cham de mensen van Afrika en
van
Jafet de mensen van Europa afstammen.
De Bijbel
en de Koran zijn niet de enige bronnen van dit verhaal, het verhaal van de grote
overstroming komt in vele culturen voor. Uit veel oudere geschreven bronnen,
bijvoorbeeld het
Sumerische
Gilgamesjepos en het nog oudere
Atrahasis-epos is
het ook bekend, met uitgestuurde vogel en al. De Sumerische geschiedkundige
bronnen bevatten een
lijst met koningen waarvan de eerste
dynastieën van voor de
zondvloed stammen. In
Mesopotamië werd de zondvloed dus als een historisch feit
beschouwd.
* Masai (Oost-Afrika):
De
Masai vertellen van Tumbainot, een
rechtvaardig man, die een vrouw genaamd Naipande had en drie zonen: Oshomo,
Bartimaro, en Barmao. De wereld was dichtbevolkt, maar de mensen waren zondig en
dachten niet aan God. Toch moordden zij elkaar niet, totdat een man genaamd
Nambija een andere man, Suage, doodsloeg. God besloot daarom de mensheid te
verwoesten, maar Tumbainot vond genade in Zijn ogen. God gebood Tumbainot een
ark te bouwen en die met vrouw en kinderen en dieren van iedere soort te
betrekken. Nadat ze aan boord gegaan waren, zorgde God voor een langdurige
regenval die voor een overstroming zorgde. Mens en dier stierven uit. De ark
dreef een lange tijd en het voedsel erin begon op te raken. Toen de regen stopte
zond Tumbainot een duif uit om te kijken of de aarde al droog was. De duif kwam
vermoeid terug. Een aantal dagen later liet hij een gier los met een pijl aan
een vleugel, zodat de pijl bij het landen zou blijven haken aan gewassen en wat
mee zou nemen. De gier keerde terug zonder pijl. Toen de vloed voorbij was
landde de ark op de steppe, en de inzittenden stapten uit. Tumbainot zag vier
regenbogen, één in elke hoek van de hemel, waardoor hij wist dat Gods toorn
voorbij was.
In
India is een zondvloedverhaal bekend uit
de Satapatha Brahma, een appendix van de
Veda's, met
Manu in de rol van Noach of
Utnapishtim. Op grond van dit verhaal heeft men berekend dat de zondvloed daar
in
3102 v.Chr. plaats gehad zou hebben, maar die datum wordt ook wel gezien als
de tijd van de grote Bharata-oorlog, die later plaatsgevonden zou hebben.
~
Griekse zondvloedverhalen:
Ook in twee dialogen van
Plato,
Timaeus
en
Critias, wordt er gesproken over zondvloeden en de ondergang van het
mythische eiland
Atlantis. Verder heeft elk verhaal vele varianten.
Het verhaal van
Ogyges kent (zoals zoveel
Griekse mythen) meerdere versies, waarbij de
Atheense en de
Boeotische versie de
meest bekende zijn.
De
Boeotische versie van het verhaal is waarschijnlijk veel ouder dan die van de
Atheners en het is dan ook waarschijnlijk dat Ogyges van oorsprong een
Boeotische held was die de Atheners hebben overgenomen. In de Boeotische versie
was Ogyges de vader van Alalcomenia, Thelxinoea, en Aulis, die later door de
Boeotiërs als goden werden vereerd. Als het verhaal inderdaad oorspronkelijk van
de Boeotiërs afkomstig is kan het verhaal van Ogyges misschien verklaard worden
door een overstroming van het meer
Copaïs, waarbij een groot deel van de vlakte
van Boeotië onder water kwam te staan. Het verhaal van Deucalion en Pyrrha heeft vele varianten. Volgens de schrijver Hellanicus (5e eeuw v. Chr.) landde de ark van Deucalion bij de berg Otfrys in Thessalië. Volgens Apollodorus en Ovidius bij de Parnassus, en volgens een latere Romeinse schrijver zelfs op de Etna, maar de grote lijnen van het verhaal komen over het algemeen redelijk overeen:
Deucalion was de zoon van
Prometheus en was getrouwd met
Pyrrha, de dochter van
Epimetheus en
Pandora. Prometheus adviseerde Deucalion een schip te bouwen en
daardoor overleefden alleen zij de vloed. Er wordt ook verteld dat ze de vloed
overleefden, omdat ze als enigen vroom geleefd hadden, hun gebeden hadden
uitgevoerd en hun offers aan de goden hadden gebracht.
Nadat ze de spreuk begrepen hadden namen ze
stenen en wierpen die achter hen. De stenen namen een menselijke gedaante aan,
mannelijk of vrouwelijk al naargelang wie ze gooide, Deucalion of Pyrrha.
Dagelijks ontving hij vreemdelingen gastvrij om hen vervolgens aan Zeus te
offeren. Toen Zeus nu eens had gehoord dat de mensen zo vreselijk slecht waren,
wilde hij kijken of dat echt zo was en daalde af van de
Olympus en bezocht in
Lycosura koning
Lycaon.
Vele plaatsen in
Griekenland claimden op de
een of andere manier met de grote vloed van Deucalion te maken te hebben gehad.
Zo ook de Atheners. Zij beweerden dat toen de regen losbarstte boven Lycorea,
waar
Deucalion koning was, deze onmiddellijk vluchtte naar
Athene en daar een
heiligdom voor Zeus bouwde en dankoffers bracht. Een dergelijke ceremonie vond ook plaats in Hiërapolis in Klein-Azië. De schrijver Lucianus vertelt hier uitvoerig over. Hij zegt dat de aarde voor de zondvloed bevolkt werd door een ander soort mensen, die bekend stonden om hun slechtheid en wetteloosheid. Deucalion was een van hen, maar hij was anders dan alle anderen. Omdat hij zo verstandig en trouw was ten opzichte van de Goden werd hij gespaard toen besloten werd de mensheid weg te vagen. Deucalion ging aan boord van de ark samen met zijn vrouw en kinderen en toen hij aan boord was gegaan kwamen varkens, paarden, leeuwen, slangen en alle andere landdieren op het schip, in paren. Ze deden elkaar geen kwaad want met de hulp van God waren ze heel vriendelijk tegen elkaar en ze bleven op de ark totdat het water gezakt was.
Behalve dit verhaal hadden de mensen uit
Hiërapolis net als de Atheners nog een
gat in de grond waar het water van de vloed in verdwenen zou zijn.
Deucalion zou
een tempel voor
Hera gebouwd hebben naast het gat. Bij deze tempel werd er twee
keer per jaar door de bevolking water van de zee naar de kuil gebracht en in de
kuil naast de tempel gegooid. Hoewel het maar een heel kleine kuil was verdween
al het water erin, waarmee het bewijs geleverd was dat dit wel de kuil van
Deucalion moest zijn.
Op wel meer plekken in
Klein-Azië werden
verhalen verteld die te maken hadden met de vloed van
Deucalion. Zo was er ooit
een man die
Nannacus heette, koning van
Phrygië was en al meer dan driehonderd
jaar oud was. Zijn buren die de oude man blijkbaar zat waren gingen naar het
orakel om te vragen hoe lang
Nannacus nog zou leven. Toen zei het orakel dat als
Nannacus zou sterven alle mensen met hem ten onder zouden gaan. Nadat de hele
wereld ten onder was gegaan door de zondvloed liet
Zeus
Athena en
Prometheus
beelden van modder maken en de wind er levensadem in blazen.
Ook in
Apamea Cibotos in
Phrygië zijn aanwijzingen voor het zondvloedverhaal te
vinden. De naam Cibotos betekent ark en op een muur in het dorp staat de ark
afgebeeld met twee passagiers erin en buiten de ark nog twee, een man en een
vrouw. Op de top van de mast staan twee vogels, waarvan men zegt dat de ene een
raaf is en de andere een duif met een olijftak. Ook staat er naast de ark noë, het
Griekse equivalent van Noach. Dit bewijst dat de mensen in Apamea Cibotos in de
derde eeuw na Christus op de hoogte waren van het
Hebreeuwse zondvloedverhaal.
Eerst werd het eiland
Rhodos bewoond door
mensen die Thelkinen heten; ze waren de kinderen van
Thalatta(de zee). Van deze
Thelkinen wordt verteld dat ze de uitvinders waren van een aantal nuttige
gebruiksvoorwerpen en dat ze als eerste standbeelden bouwden voor de goden. De
oudste afbeeldingen van de goden zijn naar hen genoemd, zoals de Apollon
Thelkinios bij de Lindiërs. Maar bovenal waren de Thelkinen magiërs, die het
konden laten sneeuwen en regenen en zelfs hun gedaantes konden veranderen. Ze
deelden deze kunsten niet graag met anderen.
Dardanus was de zoon van
Zeus en
Elektra.
Hij was eerst koning in
Arcadië, samen met zijn oudere broer
Iasus. Dardanus
trouwde met Chrysis en kreeg twee zonen, Idaeus en Deimas.
Zoals het verhaal van
Ogyges misschien verklaard kan worden door een
overstroming van het meer
Copaïs, zo kan het verhaal van
Dardanus misschien
verklaard worden door een overstroming in een soortgelijke vallei, alleen dan in
Arcadië. Volgens weer een andere versie van het verhaal kwam Dardanus in Troje terecht nadat hij in Samothracië (Samothrace) overvallen was door een vloed en hij net zolang weg dreef tot hij op de berg Ida strandde. De Samothraciërs zeiden dan ook dat hun eiland overspoeld was door een vloed, de allereerste vloed, die plaats zou hebben gehad voor alle andere vloedgolven die het Oude Griekenland zouden hebben geteisterd. Ook nu nog graven vissers voor de kust van het eiland zuilen op die afkomstig zijn van verzonken steden.
De reden die de
Samothraciërs gaven voor deze vloed is het verdwijnen van de
barrière tussen de
Zwarte Zee en de
Middellandse Zee. Toen deze blokkade
verdween, ontstonden in één klap de
Dardanellen en de
Bosporus en een groot deel
van
Klein-Azië werd overspoeld door al het water.
Na al deze verhalen kunnen we er absoluut
zeker van zijn dat er zeker niet één eenduidig
Grieks zondvloedverhaal is
geweest, maar toch zijn er zeker wel overeenkomsten.
In de dialoog
Timaeus vertelt
Critias een
verhaal waar hij al heel lang mee had rond gelopen en dat hij nu eindelijk eens
aan
Socrates wilde vertellen. Hij had het gehoord van zijn grootvader, die het
weer van
Solon had gehoord, die het verhaal op zijn beurt weer van een
Egyptische priester zou hebben gehoord. Het verhaal gaat volgens de priester
over de vroegste geschiedenis van de
Grieken, waar geen geschreven bronnen over
zijn. Daarom was deze geschiedenis ook bij de Grieken uit
Solon's tijd onbekend.
In
Plato`s dialoog
Critias, die niet helemaal bewaard is gebleven, vertelt
Critias tot in detail over hoe het
eiland Atlantis er uit zou moeten hebben
gezien. Er wordt verteld over een heel systeem van ringen en kanalen en
prachtige paleizen en steden. Atlantis zou een zeer machtig land zijn geweest,
maar het zou zijn verslagen door de
Atheners toen het probeerde zijn invloed uit
te breiden. Volgens
Plato lag Atlantis buiten de zuilen van
Herakles in een
grote oceaan.
* Eskimo's(Herschel-Eiland):
Veel
Eskimo-stammen vertellen
een vergelijkbaar zondvloedverhaal.
In de
Altaische cultuur spreekt
men over Tengys (oftewel Zee) die ooit heer over de aarde was. Nama,
een goede man, leefde tijdens zijn bewind met drie zonen, Sozun-uul,
Sar-uul, en Balyks. Ülgen gebood Nama een ark (kerep) te bouwen,
maar Nama liet het zijn zoons doen omdat hij slecht kon zien. Nama
ging de ark in met zijn familie en vele soorten dieren en vogels die
ronddreven door het stijgende water. In deze mythe liet Nama zijn
oudste zoon het raam openen om rond te kijken, waarop de zoon enkel
de pieken van bergen zag. Uiteindelijk stopte de ark tussen acht
bergen. Ook in dit verhaal komen vogels voor, want Nama laat een
raaf, een kraai en een roek los, maar geen één keerde terug. Op de
vierde dag liet hij een duif los, die terugkwam met een takje.
Interessant is ook dat toen de
Spanjaarden in
Amerika kwamen en ze
missionarissen meenamen die de
plaatselijke indiaanse bevolking probeerden te bekeren deze
indianen
het verhaal van de (zond)vloed al bleken te kennen.
* Zondvloed, wetenschap en pseudowetenschap:
Binnen het
creationisme wordt een zondvloed
vaak als belangrijke verklaring aangevoerd voor het ontstaan van
aardlagen. Volgens de
Bijbel werden van alle diersoorten
die op het land of in de lucht leven, enkele exemplaren met de ark
meegenomen; en werden tijdens de zondvloed alle bergen met water
bedekt. Belangrijke bezwaren hiertegen zijn de kwesties
hoe de ark groot genoeg kon zijn om alle diersoorten mee te nemen;
en waar al dat water vandaan is gekomen en waar het is gebleven. Het
volgens
Voltaire ongeloofwaardige en
onmogelijke verhaal van de zondvloed, bracht hem ertoe
de Bijbel als
geloofwaardige bron van kennis af te schrijven. Later hebben
jongeaardecreationisten
overigens verklaringen hiervoor bedacht, onder andere door aan te
nemen dat er enkele duizenden jaren geleden van sterke
hoogteverschillen van de aardkorst geen sprake was, en dat de
diersoorten zich uit een beperkt aantal basistypen hebben ontwikkeld
na de zondvloed, in een tijdsbestek van slechts enkele duizenden
jaren.
* De Zwarte Zee:
Een andere, BEWEZEN theorie is
dat de zondvloedverhalen iets te maken hebben met het onderlopen van
de
Zwarte Zee
na de
IJstijd. (Meest voor de hand liggend).
* Mesopotamië:
Andere, meer traditionele
theorieën gaan ervan uit dat het verhaal van de zondvloed gebaseerd
is op een uitzonderlijk grote overstroming van de
Eufraat en de
Tigris in
Mesopotamië.
Tegenwoordig is er nog steeds
een minderheid van
orthodoxe christenen die uitgaat van een
letterlijke wereldwijde zondvloed als verklaring voor de bodemlagen
(zie ook het
jongeaardecreationisme). Een aantal van hen heeft een
academische achtergrond, doch slechts een enkeling heeft
deskundigheid in de relevante vakgebieden. Met hun
hypotheses
trachten zij het natuurlijke bewijsmateriaal in overeenstemming te
brengen met orthodoxe bijbelinterpretatie. Deze
hypotheses vallen
dus onder de
pseudowetenschap. Een bekende pseudowetenschappelijke
theorie waarin de zondvloed een grote rol speelt is de
hydroplaattheorie. De duif uit het verhaal in de Hebreeuwse Bijbel werd geëerd door er het sterrenbeeld Duif (Columba) naar te vernoemen.
Het is wetenschappelijk bewezen
dat er ooit een zondvloed was, maar zeker niet zoals in de Bijbel
beschreven werd. In de Bijbel werd een zoveelste kopie neergepend,
zoals de Bijbel grotendeels een kopie is van wat reeds bestond of
bestaan heeft, eeuwenlang vóórdat het christendom het daglicht zag.
Ook de
Hebreeërs kenden hiervan een kopie
verhaal.
Het is dus meer dan
waarschijnlijk dat het originele oorspronkelijke epos van de
zondvloed daar vandaan komt, maar hoe en wanneer en door wie? Wij zeggen en schrijven:(*)
* Het Atrahasis-epos
*
Het Atrahasis-epos is een oeroud, Babylonisch epos dat vooral bekend is vanwege het zondvloedverhaal dat erin verteld wordt. Dit zondvloedverhaal is ongeveer hetzelfde als dat op het elfde tablet van het Gilgamesh-epos en vertoont ook grote overeenkomsten met het latere verhaal in de Bijbel. Het begint als volgt:
Het
universum is in het verhaal
verdeeld in drie delen.
Het epos geeft ook een beeld van de ecologische problemen waarmee de Sumerische cultuur te kampen had, ondanks -of dankzij- de bevloeiingswerken van koningen als Entemena van Lagash.
* Gilgamesch:
Volgens de
lijst van koningen
van
Sumer was Gilgamesh de vijfde koning van
Uruk. Hij regeerde
tussen
2652 v. Chr. en 2602 v. Chr. en was de opvolger van
Dumuzi.
Hij was een zoon van koning
Lugalbanda en de godin
Ninsun.
Het Gilgameshepos
Het Gilgameshepos is één van de
oudste literaire werken. De oorsprong van dit heldendicht ligt
waarschijnlijk in het
Sumer van ca.
2100 v. Chr.
Het epos gaat terug op losse
verhalen in het Sumerisch rond de figuren van 'Bilgames', een
variantspelling, en Enkidoe uit het begin van het tweede millennium
v. Chr. Later is nog een twaalfde tablet aan het epos toegevoegd, een schildering van de onderwereld. Het is een vrij letterlijke vertaling van een oudere, Sumerische voorloper van het epos (Bilgames, Enkidoe en de onderwereld), maar de loop van het verhaal klopt niet helemaal, want Enkidoe is opeens weer levend en daalt af in de onderwereld om speelgoed van Gilgamesh op te halen.
* Vondstomstandigheden:
De tekst van het epos,
geschreven in
spijkerschrift op kleitabletten, is voor het eerst
ontdekt in de bibliotheek van koning
Assoerbanipal in
Ninive, de
hoofdstad van
Assyrië. De bibliotheek was in
612 v.Chr., bij een
aanval van de
Meden en de
Babyloniërs op de stad door brand
verwoest. Door de hoge temperatuur tijdens de brand werden de
kleitabletten gebakken, waardoor ze bewaard zijn gebleven - anders
waren de teksten waarschijnlijk verloren gegaan. De kleitabletten
zijn door de vloer heen op de begane grond gevallen en in een 30 cm
hoge stapel terechtgekomen. De meeste tabletten waren gebroken en de
brokstukken lagen door elkaar.
De vondst van Layard bleek vier kopieën van het epos te bevatten.
Smith ging twintig jaar na de eerste opgraving nog eens terug om
doelgericht naar tabletten te zoeken. Hij ontdekte nog talloze
fragmenten die daarvóór over het hoofd gezien waren. Later werden -
overal in
Sumer en ver daarbuiten - eveneens delen van het epos
gevonden. Met behulp van al deze bronnen kon de loop van het verhaal
redelijk betrouwbaar worden gereconstrueerd. In
1930 verscheen de
eerste complete standaarduitgave van het epos door
Reginald Campbell
Thompson. Er zijn elf kleitabletten, die ieder een afgerond geheel van het epos bevat hebben. Van de meeste tabletten zijn echter geen geheel volledige versies bekend. Door sommigen wordt ook nog een twaalfde tablet erkend als horende bij het epos.
Gilgamesh is de grootste koning
op aarde, twee derden god, een derde mens en de sterkste
* Overeenkomsten met de bijbel: Of er delen zijn van het heldendicht die enige geschiedkundige waarheid bevatten, is twijfelachtig. Het is wel interessant om op te merken dat de Bijbel en het Gilgameshepos beide de Zondvloed noemen. Dit is te danken aan het feit dat dit verhaal uit het Gilgameshepos in het gehele Midden-Oosten verteld werd. Tot in de twintigste eeuw vertelden verhalenvertellers dit verhaal door. Een fragment van tablet 7 is gevonden in Megiddo, bij Haifa in Israël, mogelijk uit ca. 1300 v. Chr. Het grootste deel van de Bijbel zou pas vanaf 586 v.Chr. in Babylon zijn geschreven. Het Gilgameshepos en de Zondvloed worden wel in verband gebracht met het onderlopen van de Zwarte Zee na de ijstijd.
De
Patriarchen vormen een groep tussen de semi-nomadische Semitische
stammen die de handelsroutes bedienden met lastezels (kamelen waren
nog niet gedomesticeerd in deze streek). Hun mythen hebben veel
gemeen met de
Mesopotamische mythologie: zo is er sprake van een
gouden eeuw, de zondvloed, de
toren van Babel. De namen van deze
patriarchen zijn in feite zeer oud, en komen in Mesopotamische
teksten reeds vroeg
2e millennium v.Chr. voor.
In
1750 v.Chr. bestond in
Mesopotamië onder
Hammurabi een
tempelcultus van de toenmalige stadsgod
Marduk. De mythen van de
Schepping en de Zondvloed kwamen ook toen nog voor.
Andere onderzoekers zoals K. A. Kitchen opteren dan weer voor de derde mogelijkheid, dat de twee verhalen een gemeenschappelijke bron zouden hebben, en dus niet van elkaar geleend hebben. "It is likely that “The Hebrew and Babylonian accounts may go back to a common ancient tradition, but are not borrowed directly from each other". (K. A. Kitchen). (Wat volgens ons klare "witwassende" onzin is).
* Vertalingen en
bewerkingen:
~
Als beeldverhaal:
|
|
|
|
||
oude steden zijn overgebleven. De meest mysterieuze stad die is
overgebleven is de stad die tegenwoordig Goulas of Gla wordt genoemd; de
oorspronkelijke naam en de geschiedenis van de stad zijn niet bekend, en er is
ook geen enkele 
Over de vloed van
held ooit.
Zijn volk echter vindt hem te hardvochtig en daarom schept de
hemelgod
