|
  

  




Bernagie of Borage (Borago
officinalis) is een ruw behaarde éénjarige plant met een duidelijke
Komkommergeur en prachtige blauwe bloemen. Vanwege de geur wordt de plant ook
wel Komkommerkruid genoemd.
De plant wordt 45-90 cm hoog. De dikke stengels zijn vertakt en hol. De bladeren
zijn 7-20 cm lang en puntig ovaal van vorm. De onderste bladeren zijn meer
eirond en gesteeld, de bovenste meer langwerpig en stengelomvattend.
De plant behoort tot de
Ruwbladigenfamilie (Boraginaceae), en alle
onderdelen van de plant (stengels, bladeren, en bloemknoppen) zijn dan ook
bedekt met korte haren. Voor de bladeren geldt dit voor zowel boven- als
onderzijde.
De bloeitijd valt vanaf mei of juni tot de herfst. De bloem zijn mooi felblauw
met een wit hart, met fijne kroonblaadjes en zwarte
helmknoppen. Een enkele maal kunnen de bloemen
ook roze of wit zijn. De kelk is 0,5 tot 2 cm lang. De hangende bloemen staan in
schichten aan het eind van de stengel. De kelkbladen zijn 0,5 tot 1,5 cm lang en
puntig van vorm.
De meeldraden zijn zo geordend dat er zich een kegel vormt.
* Verspreiding:
De plant is
oorspronkelijk afkomstig uit het Middellandse Zeegebied. Ze behoort tot de
pioniervegetatie op vochtige zeer voedselrijke bodem. We zien haar dan ook op
akkers, ruigten, puinhopen, langs wegen en andere
ruderale terreinen.
De plant wordt gekweekt in tuinen, en komt vandaar verwilderd in de Benelux
voor. Eenmaal gezaaid ziet men volgende jaren de plant vaak weer op dezelfde
plaats terug, doordat de plant gemakkelijk uitzaait.

* Gebruik:
De soortaanduiding
officinalis geeft aan dat aan de plant geneeskundige werking werd toegeschreven.
Een aftreksel kan enkele malen per dag als thee worden gedronken tegen reuma,
nierontstekingen, ter bevordering van urine-afdrijving, en tegen borst- en
slijmvliesontstekingen. Dosering: twee eetlepels bloemen met 1 liter water, even
koken en laten trekken. De werking is twijfelachtig. In wijn zouden de
bloembladen helpen tegen neerslachtigheid. Reeds bij de Grieken stond de plant
om zijn opbeurende werking bekend.
Bernagie- of Borage-olie bevat een hoog gehalte aan
Gamma-linoleenzuur (GLA) evenals
zink,
magnesium,
vitamine B6 en
biotine. Als een van de voornaamste natuurlijke
bronnen van GLA heeft Borage-olie een grote vlucht genomen in de
voedingssupplementen industrie.
Als voedsel wordt de plant vooral in het Middellandse Zeegebied gewaardeerd als
onderdeel van salades en andere zomerse gerechten. Ze heeft een
komkommerachtige smaak, de naam komkommerkruid
heeft ze hieraan te danken. Behalve de bloemen worden ook de jonge blaadjes als
sla of als spinazie gegeten. Ten slotte kunnen de bloemen gebruikt worden om
azijn blauw te kleuren.

*
Bladeren en Bloemen:
Alleen al van het
kijken naar de mooie blauwe of purperachtige bernagiebloempjes word je op slag
vrolijk. Zowel de bloemen als de bladeren stimuleren de bijnieren en dit kan
helpen wanneer je verdrietig bent of last hebt van angstgevoelens. Drink
driemaal per dag 10 milliliter sap als je geteisterd wordt door depressieve
gevoelens. Bladeren en bloemen zijn bovendien vochtafdrijvend, koortswerend en
bevorderen het zweten. Een lekker hete bernagiethee (5 à 8 gram per kop kokend
water) is dus aan te raden bij verkoudheid en griep, zeker als ook de longen te
lijden hebben. Bernagie is immers ook een afdoend middel tegen hoest. Valt nog
te vermelden dat ook wie door reuma of nierontstekingen geplaagd wordt,
toevlucht kan zoeken tot een aftreksel van bernagie.
*
Zaden:
Naast de bloemen en de
bladeren hebben ook de zaden een belangrijke medicinale waarde. Ze bevatten veel
gamma-linoleenzuur, een stof die onder meer
vrouwen die enkele dagen voor hun maandstonden last hebben van neerslachtige en
humeurige buien, kunnen helpen.
* Tuin:
Bernagie is een
éénjarige plant die houdt van veel zon en een waterdoorlaatbare grond. Je kan
hem zonder problemen zelf uitzaaien in je kruidentuin. Zelfs in bloempotten
gedijt het oogstrelende kruid prima. Zaaien doe je best tegen het einde van de
lente aan. De diepblauwe, soms paarsachtige bloempjes steken hun kopje op in de
zomer, van juni tot augustus. Oogsten doe je gedurende de bloeitijd. Weet dat
bernagie zichzelf kan uitzaaien en één enkele plant enorm kan uitgroeien. Eens
het kruid in je tuin, geraak je er soms nog zeer moeilijk van af.
De zaadvorming vermijden en tijdig oogsten is een oplossing.
Bernagie kan het
uitstekend vinden met aardbeiplanten. Het is zelfs zo dat je aardbeienoogst
positief door het kruid beïnvloed wordt.
* Ecologische
aspecten:
De plant is geliefd bij
bijen en
hommels. De in onze streken inheemse
solitaire bijen, andoornbij, gouden metselbij
en nepetabij bezoeken deze plant.
*
Magie:
Gebruik magische
talismans voor moed, gelukzaligheid en psychische vreugde.
Bernagie bloemen maken droeve mensen blij, laten je jouw zorgen vergeten en zou
ook in staat zijn om krankzinnigen te kalmeren. De bloemen worden voor dit doel
in salades verwerkt of er wordt een siroop van gemaakt.
De bladeren worden aan wijn toegevoegd voor een 'happy festijn'.
De mooie blauwe, soms ook paarse bloempjes van bernagie lijken wel geschapen om
geluk en plezier te brengen. Van oudsher wordt het kruid dan ook gebruikt om
neerslachtige en verdrietige mensen er weer wat bovenop te helpen. Ook in het
hart van heel wat chef-koks heeft het kruid een speciale plaats veroverd. Zowel
de bladeren als de bloempjes zijn immers eetbaar en fleuren je gerechten zonder
veel moeite op.


    

|