De stinkende gouwe (Chelidonium majus) is een algemeen voorkomende vaste plant uit de papaverfamilie (Papaveraceae). Toch lijkt de plant op het eerste gezicht in de verste verten niet op de alom bekende grote klaproos. Hij heeft namelijk kleine, gele bloemen en enigszins op eikenblad gelijkende bladeren. De stinkende gouwe bevat oranjegeel melksap en groeit vooral langs heggen en op ruige plaatsen.

De stinkende gouwe komt voor van het Middellandse Zeegebied tot ver in Scandinavië en in Midden- en Noord-Azië.

* Beschrijving:

De bloem is heldergeel en is 2-2,5 cm breed. Er zijn twee kelkbladeren, vier kroonbladeren en veel meeldraden en een stamper.

Twee tot zes bloemen vormen een los scherm, dat van mei tot in de herfst bloeit.

Het blad is oneven geveerd of diep ingesneden en grof gekarteld. Er zijn in het eerste geval vijf of zeven deelblaadjes. De onderkant van het blad is blauwgroen.

De vrucht is een hauw van 2-5 cm lang, die van onderaf met twee kleppen geopend kan worden. De zaden worden door mieren versleept, omdat er een vettige witte zaadsluier (mierenbroodje) opzit waar zij dol op zijn.

* Namen in andere talen:

~ België: Goudkruid; Ogenklaar; Schellekruid; Vergefkruid; Wrattenkruid; Zwaluwkruid.
~ Nederland: Oognkloar (Bathmen, Hardenberg, Haaksbergen, Nijverdal, Wijhe); Oogntroost (Glanerbrug, Raalte, Tubbergen); Oogplantje (Hellendoorn); Wretnkruud (Hengevelde); Wratnkroed (Wierden); Wratndoder (Nijverdal); Galkruud (Nijverdal).
~ Duits: Schöllkraut.
~ Engels: Greater Celandine.
~ Esperanto: Kelidonio.
~ Frans: Chélidoine.

* Medisch gebruikte delen: Het kruid en de wortel.

* Botanie en plantbeschrijving:

De stinkende gouwe is een overblijvende plant die met een krachtige - soms vingerdikke - wortel in de grond is bevestigd.
Afhankelijk van de groeiplaats wordt het kruid 30 cm tot meer dan 1 meter hoog.
Alle delen van de plant - ook de wortel - bevatten een geel melksap dat een scherpe smaak heeft en bijtend werkt.
De stengels zijn vertakt, lichtbehaard en ze dragen eveneens behaarde, afwisselend geplaatste bladeren.
Deze zijn oneven geveerd of vierdelig met een drielobbig topblaadje.
Blaadjes en slippen zijn gekarteld.
De onderzijde van het blad is blauwgroenachtig.
De gele bloemen staan in schermen.
Er zijn 4 kroonblaadjes en veel meeldraden (maar minder dan 20).
Uit de bloemen ontwikkelen zich nauwe doosvruchten.
De zaden hebben een wit aanhangsel dat graag door mieren wordt gegeten.
Zo helpen de mieren mee aan de verspreiding van de zaden.

* Voorkomen:

Algemeen aan heggen, tussen kreupelhout en op ruige plekken.
Vaak in de buurt van menselijke behuizingen.

* Werkzame stoffen:

Verschillende alkaloïden die in het gele melksap voorkomen en doen denken aan opiumalkaloïden.
Een van de alkaloïden is giftig voor de cellen (cytotoxisch).
Aanwezig zijn ook saponinen, een beetje etherische olie, carotenoïde, een hartwerkzame stof en verder enzymen.

* Genezende werking en gebruik:

De stoffen die de plant bevat garanderen een zwak kalmerende werking, een krampminderende werking op de bronchiën, darmen en galblaas en een galdrijvende werking.
De hartwerkzame stof leidt tot lichte bloeddrukverhoging.
Bewezen is een gunstige invloed op darmklachten, maagkwalen en galstuwingen.
In veel theemengsels tegen maag- darm- en galklachten vindt men het kruid of ook de wortels van de Stinkende Gouwe.
Een kuur duurt 3 tot 4 weken.

~ Bereiding van de thee:

2 theelepels kruid overgieten met 1/4 liter kokend water.
Dit 10 minuten laten trekken.
Na het afzeven is de thee gebruiksklaar.
De kuur bestaat uit twee- tot driemaal daags een kopje van deze thee.
Het zou onvolledig zijn het gebruik van het gele melksap tegen wratten niet te noemen.
Inderdaad verdwijnen de wratten als ze dagelijks meermalen gedept worden met het verse melksap.
Bij veel mensen volgt het resultaat al na enkele dagen.
Niet verklaard kan echter worden waarom bij andere mensen helemaal geen resultaat wordt bereikt, ook niet als de behandeling langdurig is volgehouden.

* Bijzondere raad:

De werking van de Stinkende Gouwe wordt vaak overschat.
Daarom geven we de raad dit kruid liever verwerkt in theemengsels te gebruiken.
De bovenbeschreven werking benut men dan en de werking van andere kruiden tegen maag- darm- en galklachten wordt erdoor ondersteund en versterkt.
Een combinatie met Absint en Pepermunt is zeer goed gebleken.

~ Bereiding van het theemengsel:

Stinkende Gouwe 10,0
Pepermunt 10,0
Absint 7,0

Twee theelepels van dit mengsel overgieten met 1/4 liter kokend water en 15 minuten laten trekken.
Na het zeven kan men of bij behoefte tweemaal daags een kopje drinken, of gedurende 2 tot 3 weken deze dosis dagelijks nemen.

* Stinkende Gouwe als huismidel:

Stinkende Gouwe wordt al sinds oude tijden gebruikt.
Bij Theophrastus (371 tot 287 voor Christus) kan men al lezen, dat dit kruid helpt bij geelzucht, leverzwelling, galstenen en verstopping.
Deze kennis kwam ook terecht in de middeleeuwse kruidenboeken, waaruit de volksgeneeskunst weer heeft geput.
Nieuwer is het gebruik tegen astma-aanvallen, waarover steeds met veel lof wordt bericht.
De goede werking is wellicht te verklaren uit de krampminderende en kalmerende eigenschappen van de stoffen die het kruid bevat.
Ook wordt Stinkende Gouwe veel uitwendig gebruikt.
Niet alleen de wratten worden met het verse melksap behandeld, maar ook andere huidziektes.
Daarvoor gebruikt men dan een thee (aftreksel).
Verkeerd is dat niet, omdat enkele alkaloïden zeker een bacteriedodende werking hebben.

* Bijwerkingen:

Bij het gebruik van de hierboven genoemde hoeveelheden zal het niet tot bijwerkingen komen.

* Medisch gebruik:

~ Heden:

Deze plant bevat giftige alkaloïden zoals sparteïne, etherische oliën, saponinen en heeft een verdovende werking. De vergiftiging kan worden bestreden als een morfine-vergiftiging. Het dragen van handschoenen tijdens intensief werken met deze plant is daarom aan te bevelen.

Ook in de farmaceutische industrie wordt de plant toegepast, namelijk in geneesmiddelen tegen astma en maag- en galziekten. Dit laatste omdat de stoffen in de wortel en de bladeren galafgifte bevorderen. Ook volgens de middeleeuwse signatuurleer kon de plant hierbij toegepast kan worden, vanwege het gele melksap en de vorm van de bladeren.

In de fytotherapie wordt het gebruikt in de vorm van tinctuur.

~ Vroeger:

Stinkende gouwe is een zeer oud geneeskruid dat gebruikt werd bij onder meer oogziekten.

De alchemisten gebruikten het bij het zoeken naar de steen der wijzen.
Heksen gebruikten het in de middeleeuwen in hun zalven.

Het gele sap werd vroeger gebruikt op wratten. Hiervoor moest het sap van een verse stengel meerdere malen per dag op de wrat worden gesmeerd, waarna de wrat verdween.

Als men op de bladeren kokend water giet en laat intrekken, en men zich daarna tweemaal daags met dit goedje wast, zou de lichaamsbeharing sterk afnemen.

* Ervaringen van een natuurgeneeskundig therapeut:

Een voorjaarsplant die over bijzonder reinigende eigenschappen beschikt
de Stinkende Gouwe, of in het Latijn: Chelidonium Majus.

Werkt de berk reinigend op huid en nieren, de Stinkende Gouwe werkt zeer reinigend op de lever. De lever is de biochemische fabriek van het lichaam. Tal van giftige stoffen moeten daar worden ontgift en afgevoerd via de galvloeistof.

De stinkende Gouwe bevat een oranjegeel melksap. Volgens de oude signatuurleer duidt dit op betrokkenheid bij de lever en de gal. In tal van heel oude kruidenboeken lezen wij dan ook dat de Stinkende Gouwe gebruikt dient te worden bij geelzucht, een ontsteking en verstopping van de galgangetjes in de lever.

Heel algemeen gesteld kan men zeggen, dat Chelidonium-gebruik altijd zinvol is, zodra er iets met de lever niet in orde is. Zo zouden mensen, die veel medicijnen slikken, dagelijks ook Chelidonium kunnen gebruiken, om de lever te ontgiften. Veel, zo niet alle, moderne medicijnen zijn behoorlijk giftig, vandaar de bijwerkingen. Het is voor de lever een hele klus om al dat medicijnslikken te verwerken. Gebruik Chelidonium altijd in de D3 verdunning. Uw apotheek kan u zeker verder helpen omtrent dosering en gebruik.

* Nu nog een ander aspect van deze plant:

Toevoegingen aan voedsel, zoals kleur- geur- en smaakstoffen, alcohol en medicijnen, moeten allemaal door de lever verwerkt worden. Maar .... Chelidonium past vooral bij mensen over wie de taal een heel en mooi gezegde kent, namelijk "hij heeft iets op zijn lever". "Iets op je lever hebben" wil zeggen, dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden.
Veel mensen kunnen jaren lang met erg veel op hun lever rondlopen, zonder het te uiten. Dat kan weer tweeledig opgevat worden, namelijk mensen die iets op hun lever hebben en houden omdat ze zich slecht kunnen uiten en mensen die iets op hun lever hebben omdat er geen ruimte in hun omgeving is voor hetgeen ze zouden willen zeggen. Dan wordt hetgeen je op je lever hebt tot een probleem in jezelf. Dan raakt ook je psyche verstopt. Als mensen met iets op hun lever moeten blijven rondtobben, omdat er geen ruimte in hun omgeving is voor hetgeen gezegd zou moeten worden, ontstaan dikwijls frustratiegevoelens en later zelfs depressieve gevoelens. Dan wordt niet zelden troost gezocht bij een borreltje, misschien wel teveel, en krijgt ook de lichamelijke lever het moeilijk. Mensen die rondtobben met "iets op hun lever" kunnen niet vroeg genoeg beginnen met twee keer per week Chelidinium D3 te gebruiken. Dit versterkt de lever en ook de levensmoed. De zwaarmoedigheid. zwartgalligheid en te sombere kijk op jezelf en anderen hoeft niet, als je zinvol gebruik maakt van die onvolprezen Stinkende Gouwe, de Chelidonium.

Binnen het kader van de voorjaarsreiniging is het voor ieder mens goed in maart één of twee weken tweemaal daags Chelidonium D3 te gebruiken. Het reinigt de lever van winter-voedselslakken en bevordert het ontstaan van nieuwe levensmoed, die juist in het voorjaar zo belangrijk is.

~ Het recept:

* Een reinigende voorjaarsoep:

Trek een bouillon van selderieblad, jonge venkelscheuten, berkenblad, jonge zwarte bessenblaadjes, maggiplantscheuten en brandnetelblad.
Laat 15 minuten trekken in water, op een zacht vuurtje. Zout naar smaak toevoegen.
Het is niet alleen buitengewoon smakelijk, maar ook zeer reinigend, dus gezond!

Jaap Huibers
(natuurlijk-welzijn.org)

* Stinkende gouwe helpt bij de onderstaande kwalen:

- Astma, astma aanval, chronische astma (Duivelsklauw, Bevernel, Heemst, Marjolein, Venkel helpen ook bij astma).

- Lever middel.

- Gal stuwing.

- Lage bloeddruk: Stinkende gouwe helpt bij het verzorgen van een lichte bloeddrukverhoging (Hysop en Rozemarijn helpen ook bij een lage bloeddruk).

- Neuralgie / zenuwpijn (Kamille helpt ook bij neuralgie bij het hoofd).

- Gezichtsneuralgie (Kamille helpt ook bij neuralgie / zenuwpijn).

- Reuma spier , spierreuma (Mariadistel helpt ook bij spierreuma).

- Eeltknobbels, Eelt (Sint-Janskruid helpt ook bij eeltknobbels en eelt).

- Stinkende gouwe, ook wel wrattenkruid genoemd, wordt uitwendig gebruikt voor het aanstippen van wratten en likdoorns.

* Magie:

- Zonnekruid.

- Godheid: Sol - Lugh & Bel (Belenus - Belenos - Beli Mawr).

* Magische werking:

Ontsnappen aan onrechtvaardigheid en depressies.
De toxische werking van het sap elimineert wratten.