De geďmporteerde reuzenberenklauw.

Introductie:

Van de bereklauwen heb je een aantal soorten; meest voorkomend zijn de inlandse of gewone bereklauw (Heracleum sphondylium) en de Reuzen- of Perzische bereklauw (Heracleaum mantegazzianum).

De Inlandse, (Heracleum sphondylium) is nog wel aardig.
Vroeger werden de inlandse planten verzameld als voer voor de varkens. Jonge spruiten doen wat smaak betreft aan asperges denken. De fijngemalen wortels werden inwendig gebruikt tegen epilepsie.
Afkooksel van fijngemalen wortels werd ingenomen bij diarree en tegen ingewandswormen.
Regelmatig eten van wortels en blad zou zenuwversterkend zijn.
Het eten van het blad zou goed zijn tegen darmklachten.
De jonge plant is nog niet giftig. De 15 tot 20 cm lange, jonge stengels kunnen gegeten worden en smaken naar een combinatie van zoete komkommer, kokosnoot en mandarijntjes. De stengels moeten geplukt worden voordat het blad zich gaat ontvouwen. Oudere stengels kunnen geschild gegeten worden. Bij het schillen moet je dan wel handschoenen dragen, om huidirritatie te voorkomen.
Bij hevige hoofdpijn werd het zaad met olie vermengd tot een papje wat op het hoofd werd gelegd.
De stengels bevatten olie en suiker.

                           
Inlandse kleine berenklauw.

Het is echter de Reuzenberenklauw (Heracleaum mantegazzianum) waar we soms wel erg veel last van hebben. De reuzenberenklauw komt oorspronkelijk uit de Kaukasus en is een relatief giftige plant.
Hij kan tot wel 3 meter hoog worden en heeft grote witte bloemschermen.
Het sap van de berenklauw kan, in combinatie met zonlicht, voor een allergische reactie zorgen die enorme blaren tot gevolg kan hebben.
Vandaar dat men steeds probeert om de overlast te beperken.
De reuzenberenklauw is niet giftig, althans in vergelijking met b.v. monnikskap (Aconitum) of de Taxus baccata (de Venijnboom). Grote grazers, zoals schapen, consumeren de plant als een lekkernij.
Kent u die berenklauw? Wellicht wel. Het is een mooie, maar zeker niet ongevaarlijke plant met witte paraplugrote bloemschermen die in onze bossen en langs bermen in het wild groeit.
Het sap van deze planten bevat een bijtende stof die in combinatie met zonlicht reageert als een zuur.
Er ontstaan rode, jeukende vlekken die enkele uren later overgaan in een scherp begrensde ontsteking van de huid met zwelling en blaarvorming. Deze letsels kunnen er uitzien als echte brandwonden en genezen slechts traag. Na genezing kunnen ze een bruinverkleuring van de huid achterlaten.
Als het sap in de ogen terechtkomt, kan permanente blindheid ontstaan.
Het sap van de berenklauw is giftig voor de mens bij aanraking! Er zijn al mensen gestorven nadat ze een kleine hoeveelheid van het giftige berenklauwsap inslikten.

Om problemen te vermijden adviseren wij deze plant niet aan te raken en zeker niet op te eten.
Bij werkzaamheden in de tuin moet men vermijden dat het sap van de berenklauw op de huid terechtkomt. Indien men toch in contact komt met de plant moet men de huid onmiddellijk overvloedig met koud water spoelen.
Men vermijdt daarna ook best de zon gedurende één week.
Wanneer er huidletsels te zien zijn, ga dan onmiddellijk naar de huisarts.

Huidirritatie en blaren:

Als je een bereklauw aanraakt, dan kan je ten eerste je huid wat beschadigen, ten tweede komt er wat sap op je huid. Dat is het ergste bij de stengel. In dat sap zitten cumarinen en furocumarinen, die je huid overgevoelig maken voor zonlicht (foto-sensibilisatie). Als je nu in de zon gaat zitten dan krijg je eerst een dikke rode plek. Als je er gevoelig voor bent dan kun je ook een lelijke rode blaar krijgen die wekenlang blijft zitten.
Bloedvergiftiging schijnt ook te kunnen voorkomen.
EHBO: "Raak de plant liefst niet aan". Indien je de plant al aanraakt, spoel dan direct met proper stromend water (wrijf de stof niet uit over je huid), kom vooral niet aan je gezicht, en mijdt die dag de zon, zoniet krijg je brandwonden tot in de 3e graad met kans op blijvende lidtekens!

                    

Kinderen en gevaar:

De kruistocht tegen de plant is vrij zinloos, maar het heeft natuurlijk wel zin om kinderen te waarschuwen tegen de plant en de gevaren ervan. Men kan er niet snel genoeg bij zijn om kinderen aan te leren over zulke gevaren in de natuur. De vraag is soms: "Weet u het zelf nog wel"?
Hier, in België, waren een hele tijd geleden een paar kinderen gaan zwemmen in een ven, nabij een industrieterrein. Hierover brak nadien er een hele heisa uit in de kranten. De kinderen stonden vol met uitslag en de industrie, in die omgeving, werd verdacht van het illegaal lozen in het ven, van een "bepaalde huidirriterende stof".
Nadien kwam men aan de weet dat de kinderen door berenklauw hadden gelopen...
Brandnetels geven ook wel huidirritatie maar dat jeukt alleen irriterend en gaat snel weg.
Brandneteljeuk kun je overwinnen door het in te wrijven met het sap van een geplet blad grote weegbree.

Bruikbaarheid:

Berenklauwen is niet eetbaar, ook door toedoen van de giftigheid van de plantsappen voor de mens.
Voor schapen is deze plant een lekkernij! Schapen zijn er dol op.
De gedroogde stengel van de Reuzenberenklauw is omvormbaar tot Didgeridoo (zo'n aboriginal-toeter).
Zie hierbij voor voldoende lichamelijke bescherming, tegen het sap van de plant. (Handen & gezicht).
Wanneer je met deze plant werkt is het belangrijk volledig gekleed te zijn (lange broek, lange mouwen, handschoenen, veiligheidsbril, pet of hoed). In geval van zonneschijn de planten niet te dicht naderen zonder die beschermende factoren.
Laat de uitgeholde gereinigde stengels volledig uitdrogen in de zon.
Denk erom dat je het mondstuk met was insmeert! Sommige mensen lakken de buis, dat kan goed zijn voor de klank. Voor de binnenkant verdun je de lak en wiebel je de buis net zolang tot de lak overal zit. Eventueel meermaals herhalen.
Je kunt er ook een regenratel (rainstick) van maken. Dat is een buis die een ruisend geluid maakt als je ze omdraait, wat klinkt als regen. Neem een stuk holle stengel, prik er in een dichte spiraal (mooier is 2 tegengestelde spiralen) satéprikkers of spijkertjes in. Het is het best als die nét niet de hele buis doorprikken. Stop er dan droge erwten, rijst of ander spul in, experimenteer voor de juiste hoeveelheid en stop de buis dan dicht. Maak er een mooi verfpatroon op.

Het is een prachtige imposante plant in de Natuur.
Zo is deze vreemdeling dan ook in ons land terecht gekomen!

Ecologie:

De berenklauwen zijn allebei gek op verstoorde en voedselrijke grond. Je ziet ze dan ook vaak in bermen. Omdat de Reuzenberenklauw een geďmporteerde plant is (Zuid-West Azie, 19e eeuw), heeft hij weinig tegenwerking en kan behoorlijk irritant worden en hard gaan woekeren. Omdat de reuzenberenklauw zo kiemkrachtig is en met zijn imposante bladeren al het licht voor andere planten wegneemt, wordt hij gecatalogeerd onder de categorie van onkruid. In de gebieden die niet begraasd worden drukt deze inwijkeling alle andere lokale inheemse planten weg.

Bestrijden:

Maaien doet ze niet zoveel omdat ze een lekker dikke wortel hebben. Afbranden van de vegetatie schijnt de kieming van zaad alleen maar te stimuleren.
Uitsteken lukt je niet helemaal, bovendien verstoor je de grond wat ze weer erg fijn vinden.
Beweiden schijnt wel te helpen.
Als je er op tijd bij bent kun je de bloemhoofden eraf hakken voordat het zaad gevormd is. Let wel op dat zaad ook dan nog kan afrijpen, afvoeren dus. Maar heb je eenmaal een berenklauw getolereerd, dan heb je een zaadbank voor jaren plezier.
Voor schapen is berenklauw een heuse lekkernij!!! Die dieren worden dan ook geregeld ingezet ter bestrijding aan een overvloed van berenklauw.

Perzische gesluierde berenklauw.