Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare syn. Chrysanthemum vulgare) lijkt op Jacobskruid, maar heeft geen gele stralenkrans van straalbloempjes, dit in tegenstelling tot Jacobskruid.
In het grootste deel van Europa en het noordelijke deel van Azië is boerenwormkruid inheems.
Bloeitijd: juli > september.

Volgens de Griekse mythe werd het kruid gebruikt om Ganymedes onsterfelijk te maken, nadat Zeus een oogje op hem had laten vallen. Op de berg Olympus werd hij vervolgens de waterdrager voor de goden (Aquarius) en de minnaar van Zeus.

Wanneer je de naam van dit kruid uitspreekt, weet je bijna al waarvoor het kruid goed is.
De boeren gebruikten het kruid als het vee last had van wormpjes.
In oude boeken vind je de naam "reinvaren" terug. Dat is de oude banaming van het boerenwormkruid. Als de boer op de "rein" (het braakliggende strookje tussen twee akkers) "reinvaren" zag staan, nam hij er wat van mee naar huis. Die reinvaren leek net op echte varen, zeker als de bloem er nog niet in stond. Vandaar die oude benaming.
Nu noemt de landbouwer de plant boerenwormkruid. Hij wilde er zijn beroep eer en de koeienwormen den duvel mee aandoen. Want hij wist dat die pieren allergisch aan dit kruid waren.
De boer hing ook een tuil boerenwormkruid in zijn kippenhok. De vlooien hadden een broertje dood aan het kruid en vertrokken bij het zien van het kruidenboeket met de noorderzon.
Ook de katten- en hondenmanden kregen om dezelfde reden een portie boerenwormkruid.
Afhankelijk van de streek mengden de bewoners verschillende kruiden bij elkaar.
Aan de Demerkant plukten onze voorouders op 15 augustus enkel boerenwormkruid voor hun kruidenwis. "Een kruidenwis is samengesteld uit vele met aandacht en eerbied uitgezochte planten.
Deze werden geplukt op een bepaald tijdstip of bij een bepaalde maanstand.
Dit gebruik stamt ook af van de Germaanse gebruiken. Een kruidenwis werd door druïden verbrand ter ere van de godin Freya. Door de komst van het christendom werd Freya van haar plaats als belangrijkste Germaanse godin gestoten. Maria nam vanaf dan haar plaats in. Toch bleef het gebruik van een kruidenwis bestaan. Men gaf er alleen een christelijke waarde aan: in het graf van Maria werd enkel een bos kruiden aangetroffen, want zijzelf was verrezen (zo vonden ze uit)".
Op andere plaatsen deed men er nog bijvoet bij.
Ze bonden zo'n tuil dan samen en de ruiker hing daarna naast de open haard.
Deze kruidentuil hielp het gezin in moeilijke tijden. Als het bijvoorbeeld donderde en bliksemde, brak de boerin vlug een stuk van de gedroogde kruidenwis af en gooide dat in het vuur, met de smeekbede om de bliksemschichten niet te laten inslaan op hun huis, waarin kruiden in de haard werden geofferd voor de goden van dienst.
Na een onweer proefden de heerlijke kruidkoeken van de boerin een beetje naar boerenwormkruid.
Samen met paardenbloem en duizendblad hadden die boerenwormkruidkoeken een smaak om nooit meer te vergeten. De pannenkoekensnoeper kwam aan zijn trekken, maar zijn eventuele kostgangers, ongenode gasten in de vorm van wormpjes, moesten niet weten van dit galgenmaal.
Zij zochten een andere stulp.
De boerin lette er wel op dat ze het boerenwormkruid plukte als het drie vingers hoog stond.
Dan alleen kon je het in de pannenkoeken of onder de aardappelpuree verwerken, zonder dat de schadelijke stoffen hinderlijk werkten.
Uitwendig kan het gebruikt worden als lotion bij schurft.
Wat Boerenwormkruid in de schoenen geplaatst helpt tegen chronische koorts.
In de homeopathie wordt het gebruikt tegen onder andere artritis en verkoudheid.
In de plant komt het giftige thujon voor dat wormafdrijvend is voor spoel- en lintwormen.
Ook was het kruid veelvuldig in gebruik om een abortus op te wekken.
Hoge doses veroorzaken duizeligheid, krampen, buikpijn en kunnen dodelijk zijn.

Boerenwormkruid houdt niet van natte pootjes.
Je kunt het kruid zaaien in het voorjaar of de wortels splitsen in het najaar.
Boerenwormkruid houdt de vliegen weg. Een flinke bos van dit kruid op de kast doet die insecten als de bliksem verdwijnen.
Je moet natuurlijk zelf houden van het boerenwormkruidgeurtje. Anders neem ook jij de benen.
In ieder geval, er zit een reukje aan boerenwormkruid. Mieren en muizen moeten er ook al niets meer van hebben. Je kan gedroogd boerenwormkruid in insectenwerende zakjes stoppen.
Als je het kruid verwerkt in de composthoop, zorg je voor een kalium rijke kompost.

Boerenwormkruid heeft een sterk vertakte wortelstok en een rechtopstaande stengel. De bladeren zijn langwerpig en geveerd en de bloemhoofdjes bestaan uit buisbloemen.
Het bloeiende kruid wordt verzameld en bij een temperatuur van 30 graden gedroogd.
De drogerijen hebben een kamferachtige geur, een kruidig-bittere smaak en bevatten etherische oliën, bitterstoffen, looistoffen, organische zuren, hars en was.

Toepassing:

- darmparasieten,
- spijsverteringsstoornissen,
- stofwisselingsstoornissen.

Boerenwormkruid werd vroeger veel gebruikt, zowel culinair als medicinaal, maar is volledig in onbruik geraakt. In de keuken was het een vervanger voor het zeer dure nootmuskaat en foelie.
Medicinaal zou het bloedzuiverend en wormverdrijvend werken. Vroeger werd het "koekskeskruid" genoemd en werd in pannenkoeken verwerkt.
Het was een welkome aanvulling op een arm dieet in die tijden. Alleen de jonge blaadjes zijn bruikbaar, de oudere zijn te hard en tamelijk giftig. De smaak van een oude plant is, naar moderne maatstaf, sterk en onaantrekkelijk.
Steevast is boerenwormkruid opgenomen in het sortiment van kruiden- en heemtuin.
Meestal is het kruid langs bermen van wegen en spoorlijnen te zien.
Van oorsprong is het een overblijvende, vaste plant.
Etherische oliën uit de plant, zoals triticine, irisine en graminine, worden gebruikt in de receptuur voor insectenverdrijvende middelen. In de homeopathie tegen o.a. artritis en verkoudheid.
Het werkt goed om eieren smaak te geven. Maar bovenal worden bermen door het kruid gesierd.
De plant kan tot 1 meter hoog worden en wordt traditioneel gebruikt als smaakstof voor omeletten. Vooral zigeuners beschouwen Boerenwormkruid als een "allesheler" hij werd ondermeer gebruikt om wormen uit te drijven, bij verkoudheid en koorts.

De etherische oliën worden vooral in Frankrijk, Duitsland en de USA geproduceerd.
Het wordt verkregen door stoomdestillatie van het gehele kruid, is geel tot oranje van kleur en heeft een scherpe kruidige geur.
Het is echter niet helemaal veilig om inwendig te gebruiken.
Veel interessanter is dit kruid in te zetten in de strijd tegen vlooien.
Zowel katten als honden zullen je dankbaar zijn wanneer je regelmatig wat vers boerenwormkruid in hun mand legt. Gegarandeerd gaan de vlooien op de loop.
Om ze totaal buiten te houden is het handig wat kruid te drogen om onder je tapijten te strooien.
Kleine zakjes gevuld met het kruid kunnen hiervoor ook gebruikt worden.
Worden je kippen en/of je duiven geteisterd door een vlooienkolonie?
Wanneer je in hun hok een tros boerenwormkruid ophangt vertrekken ze snel op reis.
In de Middeleeuwen werd dit kruid ook gebruikt in de strijd tegen muggen en vliegen.

Pannenkoeken met Boerenwormkruid

* 1/2 kop bloem (1 kop is ongeveer 2,4 dl).
* 1 ei.
* snuifje zout.
* 1,5 dl melk.
* 1 eetlepel fijngesneden boerenwormkruidbladeren.
Zorg ervoor dat de blaadjes van jonge plantjes afkomstig zijn.
De bladeren van oudere planten zijn giftig!
* Boter (of olie).
* Bruine suiker of Luikse siroop.
* Vers citroensap.

Meng de bloem met het zout.
Klop er het ei door en vervolgens de melk.
Voeg de fijngesneden blaadjes toe.
Roer alles goed door elkaar en zet 2 tot 3 uur in de ijskast.

 

Smelt de boter in een pan met dikke bodem.
Bak de pannenkoeken één voor één.
Als een pannenkoek klaar is, op een bord leggen, besprenkelen met bruine suiker, of Luikse siroop, knijp er een streepje citroensap over en oprollen.
(Eventueel kun je er ook wafels mee bakken).

Boerenwormkruid is eetbaar, maar toch oppassen met grote hoeveelheden!
Alleen het JONGE boerenwormkruid is eetbaar! (Het oudere is giftig).
Gebruik alleen de kleine jonge plantjes!!! (Herkenbaar aan de geur).
Boerenwormkruid mag absoluut niet gebruikt worden bij een zwangerschap!
Verder mag dit middel absoluut niet langdurig gebruikt worden of in een hoge dosering en voor kinderen is het absoluut niet geschikt!
Gedroogde (jonge) bladeren kun je verpulveren en als smaakmaker aan je aardappelpuree toevoegen.
In de 17e eeuw werd deze plant gewijd en had men de gewoonte er een paar blaadjes van te eten met Pasen, na het gedroogde vlees en de gedroogde vis die heel de winter bewaard werden.
Wat Boerenwormkruid in de schoenen geplaatst helpt tegen chronische koorts, omdat de plant aan Ganymedes werd gegeven om hem onsterfelijk te maken, wordt Boerenwormkruid gedragen om het leven te verlengen.
Ten slotte kunt u ook het volgende proberen: steek een blaadje boerenwormkruid, dat u in de Sint-Jansnacht tussen elf uur en middernacht hebt geplukt, in uw schoen en… je wordt onzichtbaar!
En wanneer je dát niet geloofd,... ...dan maak ik je wat anders wijs...