|
  

  






Drakenbloed is, ondanks de benaming, niet in verband te brengen met draken
en mythen. Drakenbloedkruid is afkomstig van de Drakenbloedboom, ook wel
eens "Rotanpalm" genoemd.
Deze boom is te vinden op de flanken van de
Teide (vulkaan op
Tenerife).
(De boom is van de "Dracae" familie).
Deze boom kan duizenden jaren oud worden!!!
Het rode sap, dat uit hun bast parelt, betekende in de oudheid rijkdom.
Tot in Egypte was dit begeerd als verfstof voor weefsels, wol, aardewerk,
inkt, cosmetica.
Misschien verfde Cleopatra haar lippen wel met drakenbloed.
Vandaag nog, smeren sommige garagehouders in de havenstad
Aden (in
Jemen) het
als antiroest op hun carrosserieën.
Drakenbloed (het boomsap) stolt ook het bloeden!

De beroemdste boom van
de
Canarische Eilanden is de Canarische drakenboom of drakenbloedboom, die
behoort tot de families van de lelies en verwant is aan de yucca’s.
Die laatste naam komt door het donkerrode hars van deze zeldzame boom.
Deze Canarische variant, die enkele honderden jaren, tot misschien wel
duizenden jaren oud kan worden, komt verder alleen nog op de
Kaapverdische Eilanden en Madeira voor, en is elders al meer dan twintig miljoen jaar
uitgestorven.
In het leven van de oorspronkelijke bewoners van de
Canarische Eilanden nam
de drakenboom in het verre verleden een belangrijke plaats in.
Het belangrijkste product was het ‘drakenbloed’, dat onder andere als
medicijn gebruikt werd.
De drakenbloedboom (Dracaena draco) is een subtropische boom die endemisch
is op de
Canarische Eilanden, de
Kaapverdische Eilanden en
Madeira.
Momenteel is deze plant vrijwel niet meer in wilde staat te vinden.
De tot 12 meter hoge boom wordt gekarakteriseerd door een of meerdere
stammen, met een dichte, parapluvormige kroon met dikke bladeren.
Het is een langzaam groeiende boom, die er 10 jaar over doet om een hoogte
van 1 meter te bereiken.
Omdat de boom een eenzaadlobbige is, heeft hij geen jaarringen.
De leeftijd van de boom kan alleen geschat worden aan de hand van het aantal
vertakkingen.
Van de bomen wordt aangenomen, dat ze duizenden jaren oud
kunnen worden.
Het oudste, bekende exemplaar leeft in
Icod de los Vinos op het noordwesten
van
Tenerife.

Als de bast wordt
ingesneden of de bladeren worden gekneusd, scheidt de boom een roodachtig
hars uit, bekend als drakenbloed.
Dit werd gebruikt door de Romeinen en middeleeuwse alchemisten.
De mensen geloofden dat het bloed was van Europese draken.
Op de Canarische eilanden speelde de Drakenbloedboom een belangrijke rol in
het religieuze leven van de oorspronkelijke bewoners.
Daarnaast gebruikten zij het sap van de boom als helend smeersel en om hun
doden te balsemen.
In de Middeleeuwen bracht men het sap in verband met hekserij omdat het, aan
de lucht blootgesteld, oranjerood kleurt. Vandaar de naam drakenbloed.
Drakenbloed werd nog recentelijk gebruikt voor medicinale en cosmetische
doeleinden, en verder als kleur- of verfstof.
Italiaanse vioolbouwers, bijvoorbeeld, voegden het toe aan de lak van door
hen gebouwde instrumenten.
Drakenbloed
Drakenbloed is een diep zwartrode harssoort, die uit verschillende
boomsoorten gewonnen kan worden, met name
Dracaena,
Pterocarpus en
Daemonorops.
Kleur
Het
pigment dat uit de verschillende drakenbloedbomen wordt gewonnen heeft een
donkerrode kleur.
De kleur doet denken aan
bloed.
In de Middeleeuwen bracht men het sap in verband met hekserij omdat het, aan
de lucht
blootgesteld, oranjerood kleurt. Men dacht dat drakenbloed afkomstig was van
draken.
Herkomst
De
verschillende drakenbloedbomen zijn inheems op de Canarische eilanden (Dracaena
draco ), in Zuid- Amerika (Pterocarpus draco), in Zuidoost-Azië (Daemonorops
draco) en in Oost-India (Pterocarpus draco, Dracaena draco). Vooral de regio
van
Barlovento (Tenerife) is er dik bezaaid
mee.
Productie
Het pigment
drakenbloed wordt gewonnen uit de hars van de schors van de drakenbloedbomen
Dracaena draco en Pterocarpus draco.
Sommige bomen geven de hars vanzelf af, andere moeten eerst ingekerfd
worden
voor ze de
hars loslaten.
Na oogsten wordt de hars verhit. Het smeltpunt ligt bij 60 tot 100 graden
Celsius.
Daarna kan de hars gezuiverd en tot pigment vermalen worden.
Daarnaast
leveren ook de geschubde vruchten van de drakenbloedpalm Daemonorops draco
drakenbloed. De vruchten worden
boven een vuur verhit, waarbij een brijachtige massa tevoorschijn komt.
De harsmassa wordt gedroogd tot koeken. Hieruit wordt het pigment gewonnen.
Toepassing
Vanaf de
vroege Middeleeuwen wordt drakenbloed in de schilderkunst gebruikt. Ook
wordt het gebruikt voor medicinale doeleinden en verder als kleur- of
verfstof.
Italiaanse vioolbouwers voegen het vandaag de dag nog toe aan de
lak van hun instrumenten.
Drakenbloedboom
De Drakenbloedboom is een bijna legendarische plant, die voornamelijk
voorkomt op de Canarische eilanden. Het grootste
bekende exemplaar staat op Tenerife en is een toeristische trekpleister.

Verspreiding
en verwantschap
De Drakenbloedboom (Dracaena
draco) komt oorspronkelijk vooral voor op de Canarische eilanden, en in
mindere mate ook op Madeira en de Kaapverdische eilanden.
Momenteel is deze plant vrijwel niet meer in wilde staat te vinden.
Het geslacht Dracaena wordt gerekend tot de Agavefamilie (Agavaceae) of ook
wel tot de nauw verwante Drakenbloedboomfamilie (Dracaenaceae). Dit geslacht
komt voor in tropisch en subtropisch Afrika, Azië en Australië, en omvat
ongeveer 50 soorten.
Een boom van 6000
jaar oud?
Toen de Duitse natuuronderzoeker
Alexander von Humboldtin 1799 op zijn beroemd geworden reis naar Zuid-Amerika
de Canarische eilanden bezocht, zag hij in de
Orotava-vallei op Tenerife een
reusachtige drakenbloedboom.
Het exemplaar was ongeveer 16 tot 19,5 meter hoog, terwijl de omtrek vlak
boven de basis van de stam
14,6 meter
bedroeg. Hij schatte de leeftijd op 6000 jaar en veronderstelde dat het
daarmee de oudste boom op aarde was.
Een
twijfelachtige schatting
Von Humboldt's schatting was gebaseerd op het aantal vertakkingen van de
boom. Deze methode is echter twijfelachtig. Er is te weinig informatie over
de snelheid waarmee de soort zich vertakt. Bovendien is vaak niet goed te
zien waar een
vertakking begint en eindigt. Al met al is
Von Humboldt's schatting
waarschijnlijk nogal aan de hoge kant, hoewel niet ter discussie staat dat
de boom in kwestie zeer oud moet zijn geweest.
Een veel nauwkeuriger methode om de leeftijd van bomen te bepalen is het
tellen van jaarringen. Dit kan echter alleen bij bomen met zogenaamde
secundaire diktegroei, een verschijnsel dat alleen voorkomt bij zogenoemde
Tweezaadlobbigen. Hiertoe behoren verreweg de meeste bomen.
De
Drakenbloedboom is echter een vertegenwoordiger van de Eenzaadlobbigen, en
bij deze groep - waartoe ook de palmen worden gerekend - komen geen
jaarringen voor.

De
tegenwoordige status van de Drakenbloedboom
De boom van Tenerife,
waarvan
Von Humboldt melding maakte, ging helaas verloren tijdens een orkaan
in 1867. Gelukkig waren er nog meer van deze reuzen op het eiland. Het
grootste nu nog bestaande exemplaar is te bewonderen in het dorp
Icod de los
Viños, aan de noordkust van het eiland Tenerife. Dit exemplaar is 17 meter
hoog en drie meter dik, en functioneert momenteel als een toeristische
trekpleister. Zijn leeftijd wordt
door sommigen geschat op 3000 jaar, door anderen op 'slechts' 500 jaar. De
hoge ouderdom die de soort wordt geacht te kunnen bereiken, komt ook tot
uiting in de Spaanse naam 'draco millenario' (duizendjarige
drakenbloedboom).
Guanches en
drakenbloed
Op de Kanarische eilanden speelde
de Drakenbloedboom een belangrijke rol in het religieuze leven van de
oorspronkelijke bewoners, de
Guanches. Daarnaast
gebruikten zij het sap van de boom als helend smeersel en om hun doden te
balsemen. In de Middeleeuwen bracht men het sap in verband met hekserij
omdat het, aan de lucht blootgesteld, oranjerood kleurt. Vandaar de naam
drakenbloed. Drakenbloed werd nog recentelijk
gebruikt voor medicinale en cosmetische doeleinden, en verder als kleur- of
verfstof. Italiaanse vioolbouwers, bijvoorbeeld, voegden het toe aan de lak
van door hen gebouwde instrumenten.
Klik op deze link:

Als huisplant is
deze drakenboom ook in onze gewesten te verkrijgen. Het is een enorm sterke
en taaie plant, die niet zoveel aandacht vraagt. Met wat geduld en goede
verzorging kun je na ettelijke jaren toch wel een mooi mini exemplaar in
huis kweken.
Hieronder zie je een afbeelding met een aantal soorten van de "drakenboomplanten"
in onze gewesten.

Loop je geregeld
plantenzaken af, dan kun je vroeg of laat ook wel een mooi exemplaar tegen
komen.
Vraag dan wel ter plaatse naar de zekerheid van het juiste geslacht en
onderhoud van de plant.
Uitdrogen van te weinig water zal niet zo snel gebeuren. De plant zal eerder
verpieteren van teveel aan water, want dan "verzuipt" hij. Het blijkt dus
wel een makkelijke plant om te houden en hij is er nog attractief bij, op de
koop toe. Dus, waar wacht je nog op?
  

   

|