Koriander / Coriandrum sativum.

* Wetenswaardigheden over de plant:

Koriander is een van de oudste keukenkruiden door de mens gebruikt, het stond reeds vermeld in de Bijbel (het is één van de bittere kruiden die gebruikt werden bij de rituelen van het Joodse paasfeest). Ook in de Egyptische piramides vinden we sporen terug, de Romeinen op hun beurt gebruiken koriander gemengd in azijn om hun vlees in te strijken dit om bederf te voorkomen. Onderzoeken tonen inderdaad aan dat de plant schimmelwerend en bacteriedodend is. Het plantje is uit het Midden Oosten door de Romeinen meegebracht naar onze streken.
Koriander is familie van de schermbloemige, het wordt ongeveer 60 cm hoog (is wel kwetsbaar!). Het is een éénjarig kruid, met witte tot roze bloemschermen, deze laatste geven het zaad. Het blad doet ons denken aan kleine selderblaadjes . De zaadjes zijn ongeveer even groot als peperbolletjes waar ze dan ook op gelijken. Men maakt veel gebruikt van dit keukenkruid in de Indiase, Griekse en Thaise keuken. Vooral de zaden worden gebruikt, deze geven een aangename aromatische smaak aan onze gerechten.
De geur van de plant zelf is niet zo aangenaam, vandaar dat men koriander soms “wantsenkruid” noemt (de reuk doet denken aan wantsen: deze kleine insecten verspreiden bij aanraking dezelfde geur).

* Standplaats:

Koriander verkiest een zonnig plaatsje en groeit het best in licht kalkhoudende, humusrijke en goed doorlaatbare grond met organische bemesting. Het plantje groeit het best in volle grond, wat vooral noodzakelijk is als we het kruidje opkweken voor het oogsten van de zaadjes. In potten kweken we het plantje enkel voor het blad!

* Opkweek:

Vanaf half april kan men koriander in huis of in de serre zaaien. Het duurt wel 14 dagen eer het zaad kiemt. Het plantje kan uitgeplant worden in volle grond van 15 mei op een afstand van 30 cm.
Men kan ook ter plaatse zaaien in volle grond, wel op een zonnige beschutte plaats. De rijafstand is 30 cm, zoals hierboven reeds vermeld, en men kan het uitdunnen op 20 à 25 cm. Tot de kieming dient men de grond vochtig te houden d.m.v. geperforeerde plastiekfolie. Regelmatig hakken en wieden bevorderd de groei.
Kent u het oude gezegde: “hakken en wieden zal men nooit verbieden”?
De zaadjes worden geoogst wanneer ze licht grijsbruin verkleuren. Ze worden gedroogd op een tochtige plaats en men bewaart ze achteraf best in een glazen bokaal met deksel. De zaden en plantjes zijn ook te koop in tuincentra en in de meeste grootwarenhuizen.

* Gebruik:

° Spijsverteringsstelsel
Goed tegen chronische spijsverteringsstoornissen en gebrek aan vitaliteit. Stimuleert de eetlust en kan nuttig zijn bij anorexia.

° Spierstelsel
Nuttig tegen spierpijn en vermoeidheid.

° Emotie
De warme, prikkelende geur van koriander zet de vermoeide geest zachtjes tot actie aan. Kan het geheugen verbeteren.

* Gebruik in de keuken:

Het blad wordt gebruikt in stoofschotels, kipgerechten, salades en sauzen. Vooral in de Oosterse en Zuid-Amerikaanse keuken maakt men er gretig gebruik van. Men dient het blad steeds vers te gebruiken want éénmaal gedroogd verliest het zijn aroma. Invriezen kan maar ten koste van de mooie groene kleur. De zaden die men zelf kan oogsten maar die ook te koop zijn, hebben een licht pikant, anijsachtig aroma en worden het meest gebruikt. Denken we hierbij aan ingemaakte augurken op azijn, in wildpasteien, koekjes (o.a. speculooskoeken), zelfs in kaas.
Ook gemalen is koriander een belangrijk ingrediënt van de curiemengeling “garam masala”, dat we zeker terugvinden in de Indische keuken.
Kennen jullie “Champignon à la Grecque”? Wel er zit koriander in! Een gekend Grieks varkensgerecht “Afelia” is eveneens met koriander gekruid.

* Geneeskrachtige eigenschappen:

Koriander bevordert de eetlust en is op velerlei manieren nuttig voor onze spijsvertering, het voorkomt een opgeblazen gevoel en vermindert branderigheid van de maag. Het werkt ook vochtafdrijvend. Dit keukenkruid is een prima hulpmiddeltje voor ons geheugen. (Examenperiode).
Bij verkoudheid , griep of in een periode van stress kan koriander verlichten.
De geplette zaadjes werken als kompres goed in op pijnlijke gewrichten, en zijn ook een hulpmiddel bij aambeien.

~ Gezondheid:

Bij koriander is het 'm vooral om de zaden te doen, ook in de volksgeneeskunde trouwens. De zaadjes hebben een positief effect op het spijsverteringsstelsel. Ze werken krampstillend, gasverdrijvend en wekken de eetlust op. Drink bij maagpijn, darmkolieken of oprispingen korianderthee die je maakt van l kilo gekneusde zaden per kopje kokend water. Laat 10 minuten trekken en zeef. Een alternatief: l à 2 druppels korianderessence in een kopje warme melk. Je kan ook gewoon op de zaadjes kauwen. Dit is trouwens ook een goede tip voor wie met een slechte adem te kampen heeft. Koriander kan, eventueel in combinatie met anijs en citroenmelisse, inwendig ook nog worden aangewend bij reuma en spierpijnen. De zaden hebben bovendien een licht rustgevend effect en kunnen eveneens bij migraine helpen.

Ook toch nog even vermelden dat de zoete, kruidige en ietwat muskusachtige geur van de etherische olie van korianderzaadjes door aromatherapeuten geapprecieerd wordt. Enkele druppels in de verdamper geven een warm en kalmerend gevoel.
Aan te raden bij angst, stress en nervositeit.
Verdund met basisolie kan je er ook pijnlijke spieren mee masseren.

* Waarschuwing:

Vermijden tijdens de zwangerschap en hoge doseringen vermijden, vermits ze de nieren kunnen irriteren.

* Achtergrond:

Bekend bij de Oude Egyptenaren en Grieken, die het 'koris' (insect) noemden, omdat het verse blad net zo ruikt als een vertrapt insect. De geur van zowel plant als etherische olie wordt sterker als men hem een tijd laat rijpen. Koriander wordt ook in Indiase curryschotels gebruikt.

* Tuin:

Koriander is een éénjarige plant en moet je dus elk jaar opnieuw uitzaaien. Dat doe je best in april. Zaai in rijen op 30 cm van elkaar verwijderd. Laten kiemen en vervolgens uitdunnen tot op 15 cm. Je kan het jonge groen ook gemakkelijk verplanten. Koriander stelt niet zoveel eisen aan de grond, al is die bij voorkeur toch betrekkelijk voedzaam en bevat hij best voldoende kalk. Van zonnestralen krijgt dit kruid, dat zo'n 50 à 70 cm groot wordt, nooit genoeg. Wie een goede zaadoogst wenst, kiest best een plaatsje uit dat beschut is tegen de wind, anders riskeren er immers te veel zaadjes op de grond te vallen. Het rijpe zaad oogsten doe je rond de maand september. Pluk de bloemen voor dag en dauw. Alleen dan zullen de bloemen de zaden niet te snel los laten en gaat er niet te veel zaad verloren. Schud het zaad uit van zodra de bloemen gedroogd zijn en laat het vervolgens goed nadrogen. Dat komt de kruidige smaak immers ten goede. Na het malen gaat het aroma snel verloren. Bewaar de zaden dus in hun geheel in een goed afgesloten pot.

Oogst alleen de echt rijpe zaden. Onrijp hebben ze immers een misselijkmakende smaak.

* Magie:

Aan koriander worden in het Verre Oosten magische krachten toegeschreven. Wie voldoende van de bladeren eet zou zelfs eeuwig leven.
Koriander wordt gebruikt voor liefdeszakjes. De zaadjes voegt men als afrodisiacum toe aan bisschopswijn. Vroeger aten zwangere vrouwen koriander voor een slim en creatief kind.
Magisch gebruik voor liefde, healing en gezondheid.

* Weetjes:

Korianderzaadjes vormen een onschuldig lokmiddel in de sportvisserij.

Voor de Joden was dit een belangrijk kruid, ze aten het bij hun paaslam. Deze symboliek staat in schril contrast met het feit dat koriander door de Grieken wel eens in verband werd gebracht met dronkenschap. Grote hoeveelheden van zowel de groene bladeren als de korianderzaadjes zijn inderdaad licht bedwelmend en roesverwekkend, net zoals alcohol.