De mierik (Armoracia rusticana) is een plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). De plant staat bekend om zijn witte penwortel die als mierikswortel wordt aangeduid.

* Toepassingen:

De witte wortel wordt geraspt waarbij een vluchtige verbinding (allylisothiocyanaat) vrij komt, die een scherpe, op mosterd lijkende smaak heeft. De stof wordt bij kneuzing van de celstructuur van de wortel door een enzym aangemaakt. De smaak loopt daarna snel terug. Toevoeging van zuur, bij voorkeur azijn gaat deze reactie tegen en stabiliseert de smaak.

De wortel was 3000 jaar geleden al bij de Oude Grieken bekend en wordt veel in Noord- en Centraal-Europa toegepast. In de joodse keuken wordt hij gebruikt als smaakmaker, bijvoorbeeld bij vis. Tijdens het Pesachfeest wordt mierikswortel gegeten als 'maror', het bittere kruid, dat symbool staat voor de moeilijke tijd die de joden hadden tijdens de slavernij in het Oude Egypte. In Japan is er een sterkere variant (wasabia japonica) die niet met zuur gecombineerd wordt en een vast onderdeel van sushi is onder de naam wasabi.

De wortel is erg populair in de Verenigde Staten en wordt vooral in het stroomgebied van de Mississippi rond St. Louis verbouwd.
De teelt begon hier rond 1800 door Duitse immigranten.

* Voedingswaarde en geneeskundige werking:

Een eetlepel mierikswortelpuree bevat 25 joule, 1,4 gram koolwaterstoffen, 14 mg Natrium, 44 mg Kalium, 9 mg Calcium en 5 mg Fosfor.

De consumptie van mierikswortel wordt wel aanbevolen als therapie tegen jicht als gevolg van een overconsumptie van eiwitten, maar het eten van een te grote hoeveelheid kan pijnlijke gevolgen bij het plassen opleveren. Bij bijzonder grote hoeveelheden kan bloederige diarree en overgeven optreden. Maar in beperkte hoeveelheden wordt het algemeen als veilig beschouwd

Mierikswortel bevat ook een peroxidase-enzym. Het kan met behulp van waterstofperoxide organische verontreinigingen in water oxideren en daarmee verwijderen.

Mierikswortel heeft een forse bladerrozet met als opvallendste deel de pinwortel die geraspt onze spijzen kruid, het is een taaie, woekerende en doorlevende plant die eenmaal in de tuin geplant niet meer stuk te krijgen is. De wortel heeft een zeer scherpe, mosterdachtige en pikante smaak vandaar in de volksmond wel eens “peperwortel“ genaamd.
Op het einde van de lente komen op de 1,4 m hoge bloemstengels witte bloempjes die ons doen denken aan Gypsophila en die behoren tot de familie van de kruisbloemigen dus een neef van tuinkers, radijs, rammenas en koolgewassen. Ook in deze planten komt dezelfde pikante smaak terug, toch minder uitgesproken dan bij mierikswortel.
Dit keukenkruid is in oorsprong een vermaarde geneeskrachtige plant die bij vele kwalen van pas kwam door zijn antibiotische werking. Het eerste landelijke receptenboek voor apothekers ten tijde van Napoleon wist ons al te melden dat “de krachten van de Meiredik (mierikswortel) zijn meer vermogend dan die van de Ramenas. Zij doen de maandstonden en de Pis ontlasten, slijten den steen en genezen scheurbuik”.

* Standplaats:

Hoewel mierikswortel een zeer sterke plant is gedijt hij toch het best in een lichte, goed bewerkte, voedzame en vochthoudende grond. Ook op schaduwrijke plaatsen groeit hij goed maar de bladeren zijn dan wel gevoelig aan witziekte door het moeilijk opdrogen en door gebrek aan rechtstreeks zonlicht.

* Opkweek:

Een mierikswortelplantje bemachtigen kan geen probleem zijn, de plant verspreidt zich snel en ieder stukje wortel levert een nieuwe plant op.
Hoewel men de plant ook kan zaaien zal men toch eerder vermeerderen door wortelstekken te nemen of de plant te scheuren. Het beste moment hiervoor is wanneer de plant in rust staat (in de wintermaanden, dan is ook de plant bovengronds afgestorven).

* Gebruik in de keuken:

De geraspte wortel wordt zowel geroosterd als vers gebruikt in sausen bij rosbief, gerookte en vette vis. Samen met azijn en room bij kip of hardgekookte eieren is dit keukenkruid een welkome afwisseling. Op geraspte wijze kan mierikswortel verwerkt worden in rauwkost zoals in koolsla, roomkaas, mayonaise of als dressing bij avocadovulling.
Het jonge verse blad kan men gebruiken in salades en ook een broodje gerookte makreel is prima maatjes met dit blad, een ware lekkernij !

Lijd je aan voorjaarsmoeheid of heb je een vitaminetekort, ga dan op zoek naar recepten met mierikswortel. Doordat mierikswortel ook slijmoplossend werkt, is het een goed middel tegen aanslepende hoest.

Verse mierikswortel moet steeds stevig zijn, en uiteraard geen plekken of schimmel bevatten.
Tussen september en december kan je deze wortels vers in de winkel kopen. Buiten dat seizoen zal je je waarschijnlijk moeten behelpen met mierikswortelpuree uit glas.

Mierikswortel mag je niet koken: verwerk hem uitsluitend vers. De geraspte wortel kan je gebruiken in sauzen bij vlees- of visgerechten. Ook bij eitjes, aardappelen en rode bieten harmonieert mierikswortel goed.
In sommige recepten kun je mierikswortels zelfs als vervanger gebruiken van mosterd.

* Mierikswortelsiroop:

Hoewel de mierikswortel populair is in de moderne keuken werd hij oorspronkelijk gebruikt als medicinale plant. Het is vooral het sap van de wortel die in de siroop gebruikt wordt.

~ Ingrediënten:

mierikswortel

kandij- of rietsuiker

~ Bereidingswijze:

Was de vers geoogste mierikswortel grondig schoon en rasp hem zeer fijn. Doe er suiker bij naar eigen smaak en meng alles goed door elkaar. Doe dit mengsel in een kommetje en laat gedurende een nacht in de koelkast trekken. De suiker zal nu oplossen in het mierikswortelsap en zo krijgen we mierikswortelsiroop.
Pers de volgende dag het gezoete sap uit – met behulp van een zeef of neteldoek- en doe de siroop in een flesje (bewaren in de koelkast).
Aangezien mierikswortel bij opwarming zijn geneeskrachtige werking verliest (de vluchtige olie verdampt) is enkel koude bereiding mogelijk, daardoor is een lange houdbaarheid van de siroop niet mogelijk (max. 5 dagen) en is men verplicht de siroop telkens opnieuw vers te bereiden bij langdurig gebruik.

*~ Hoe en waarvoor te gebruiken?

Mierikswortelsap is koortswerend en heeft een antibiotische werking. Daarom is het een prima hulpje bij bronchitis en hoest.
Door zijn antibacteriële werking is het ook een goede remedie bij ontstoken amandelen - en/of keelontsteking. Bij deze aandoeningen 3 maal daags een soeplepel gebruiken.
Veelvuldig gebruik is wel af te raden gedurende de zwangerschap.

* Geneeskrachtig en Gezond:

Mierikswortel is een meerjarige plant met een dikke wortelstok die uitloopt in een zeer lange wortelpunt. De voetbladeren worden wel 30 cm lang. Aan de bovengrondse stengel zitten kleinere gekartelde blaadjes en een groot aantal bloemtrossen met witte bloempjes. De wortels worden verzameld en bij 45 graden gedroogd.
De drogerij heeft een typische smaak en geur en bevat o.a. mosterdolie, vitamine C, sinigrine, bitterstoffen, eiwitten, hars en zetmeel.

~ Bereiding:

Thee: 1 theelepel op een kopje heet water.

~ Toepassing:

- Darmaandoeningen,
- nieraandoeningen,
- acute bronchitis,
- chronische bronchitis,
- stoornissen in de spijsvertering.

~ Bijwerkingen:

Van dit middel zijn geen bijwerkingen bekend.

~ Dosering / Gebruikswijze:

* Acute aandoeningen: 4 kopjes thee per dag drinken.
* Chronische aandoeningen: 2 kopjes thee per dag drinken.

*~ Waarschuwing!:

Indien na 14 dagen geen verbetering is opgetreden de arts (weer) raadplegen.

* Magie:

Door zijn zuiverende werking weert mierikswortel negatieve energieën.
Mierikswortel zuivert en neutraliseert negatieve invloeden.