De paardenbloem (Taraxacum officinale F.H.Wigg.)
Tot 2005 stond paardenbloem ook zonder "n" in de boeken en schriften.
Het viel in de regeling van 1995 in een uitzonderingscategorie: woorden waarvan het eerste deel een dierennaam was en het geheel een plantkundige aanduiding, werden zonder tussen-'n' geschreven.
Deze uitzondering werd in 2005 geschrapt, waardoor woorden als paardenbloem, kattenkruid en eendenkroos nu met tussen-'n' worden geschreven.

Vanaf half april kunnen weiden felgeel gekleurd zijn door een overdaad aan
bloeiende paardenbloemen. Aprilmaand, grasmaand!

De paardenbloem behoort tot de grote familie van de Asteraceae.
De plant wordt niet voor de sier geteeld (geen doordeweekse siertuinplant).
Wel wordt de plant commercieel geteeld om homeopatische bitterstoffen te winnen.
Gal- en leverwerking kunnen ermee worden verbeterd en ook werken bepaalde stoffen om suikerziekte, aderverkalking en bloedarmoede te verlichten.
De bladen van de paardenbloem kunnen aan salades worden toegevoegd, alsook het onderste melkachtige gedeelte van de bloemstengel en (of) de wortel.
Paardenbloemen groeien op een penwortel.
De wortel is eetbaar en kan aan salades worden toegevoegd.
De wortels worden ook wel vermalen en geroosterd en kunnen dan als surrogaatkoffie dienen.
Aangezien alle delen van een paardenbloem een soort melksap bevatten, werd hij ook wel als alternatief voor rubber gebruikt.
De voortplanting van paardenbloemen vindt voor een groot deel plaats door middel van agamospermie, beduidend, dat het vruchtbeginsel kan uitgroeien tot een zaad zonder dat de eicel bevrucht is geweest.
De paardenbloem kloont zichzelf op deze manier.
Daardoor zijn er grote groepen paardenbloemen die weinig van elkaar verschillen.
De zaden worden door de wind verspreid doordat aan het zaad een soort parapluutje, het vruchtpluis of pappus, zit. De pappus is in feite de bloemkelk.
Het vruchtpluis zit vast op een steeltje, daaronder zit de piramide en het vruchtlichaam.
Aan elke bloem van de paardenbloem groeien tweehonderd pluimpjes met aan elk een zaadje.
Elke bloem krijgt wel vijftien bloemen. Dat is per jaar drieduizend zaden!
Van april tot de herfst zijn het planten die je letterlijk haast overal tegenkomt.
Over de gehele wereld genomen kent men wel tweeduizend soorten.
De paardenbloem kent vele toepassingen. Al lang geleden was haar geneeskracht bekend, vooral als het gaat om de gunstige uitwerking die de paardenbloem heeft op de vochthuishouding van het lichaam: bloedzuiverend, vocht afdrijvend en een opwekkende functie voor de lever en de nieren.
Ook tegenwoordig maakt men uit paardenbloemen nog geneesmiddelen tegen nierkwalen.
Aan het bekende parachuutje kunnen de zaadjes zo mogelijk duizenden kilometers overbruggen.
Ze zijn dan ook niet weg te krijgen. Wel eens geprobeerd een gazon vrij van paardenbloemen te krijgen? Bij het maaien drukt ze zich na het aangroeien platter tegen de grond.
En bij het uitsteken van de plant met wortel en al ziet ze kans om weer aan te groeien uit ook maar het kleinste stukje wortel dat is blijven zitten.

Er bestaan veel verschillende soorten en ondersoorten van de paardenbloem.
De duinpaardenbloem komt vooral voor in de duingebieden.
De plant groeit op grond die licht humushoudend en matig voedselarm is. Hij heeft wel kalk nodig.
De duinpaardenbloem is de laatste jaren in aantal achteruitgegaan, wat verband houdt met de waterwinningsgebieden.

De bladeren van de jonge plant kan je heel het jaar door gebruiken.
De 2 sterkste punten van de paardenbloem zijn haar werking op de lever en gal. De bloemen en de steeltjes worden tijdens de bloei verzameld, de wortels in de lente en de herfst en de bladeren voordat de plant gaat bloeien. De gehele plant werkt zuiverend. De bladeren kunnen worden gebruikt in salades. 5 tot 6 verse steeltjes 's morgens opeten geneest een chronische leverontsteking.
10 Steeltjes gedurende de dag opeten helpt enorm bij suikerziekte.
De steeltjes zuiveren de maag en activeren de goeie werking van de lever en de gal. Helpt ook bij reuma.
Paardenbloem wortels worden gedroogd waarna men er thee van kan trekken. Dit middel schijnt het beste middel te zijn om bloedverdikkingen tegen te gaan en bevorderd zodoende de vloeibaarheid van het bloed.
Vrouwen kunnen een uitstekende gezichtslotion maken met wortels en bladeren waardoor het gezicht fris aanvoelt en uitstraalt.

Thee:
1 Theelepel wortels overgieten met 1/4 liter fris water en een volledige nacht laten trekken.
's Morgens opwarmen tot op het kookpunt en filteren. Deze thee wordt voor de helft gedronken, 1/2u. voor het ontbijt en de andere helft 1/2u. na het ontbijt.

Siroop: 2 X 2 volle handen bloesems (alleen de bloemknop) worden in 1 liter water geleidelijk tot het kookpunt gebracht. Als alles begint te koken neem je de kom van het vuur en we laten dit een nachtje trekken. 's Morgens wordt alles gefilterd en de bloesems goed uitgeperst. Een halve citroen zonder de schil wordt aan het aftreksel toegevoegd. De schil mag eraan blijven indien deze niet bespoten werden tegen bederf doch is dit het geval bij de citroenen uit de meeste winkels. We voegen 1kg bruine suiker toe. Alles wordt op het kleinste vuurtje opgewarmd zodat de vloeistof stilaan gaat verdampen en we een siroop verkrijgen zonder de heilzame stoffen te verbranden. 1 tot 2 keer laten afkoelen om de viscositeit van de siroop te controleren. Als de siroop te vloeibaar is zal ze met de tijd gaan fermenteren en dat is niet goed. Indien de siroop te dik is zal ze snel gaan kristalliseren en dat is ook niet goed. Het is dus een kwestie van feeling, kennis en gewoonte om aan een ideale viscositeit te geraken. Een ideale siroop moet makkelijk te smeren zijn op een boterham zonder dat deze langs alle kanten uitloopt. De smaak van de siroop is in vele gevallen sterk te vergelijken met de smaak van honing en wordt veel beter verdragen bij mensen met nierklachten dan echte honing die sterkere zuren bevat.

Extra recepten:

"Siroop van paardenbloem".
Van de paardenbloem kan een verrassend lekkere siroop worden gemaakt.
Met bronwater verdund smaakt die naar de lente, fris en bloemig.

* Ingrediënten:
400 paardenbloemen - 2 citroenen - 2 kg suiker - 1,5 liter water.

* Bereiding:
Was de paardenbloemen in koud water en laat ze uitlekken. Snijd de citroenen in schijfjes en verwijder de pitten. Warm het water zo ver op, dat de suiker er goed in oplost.
Doe daarna alle ingrediënten in een kan en laat het geheel een etmaal trekken.
Zeef het lentedrankje tenslotte uit en verdun het, naar smaak, met bronwater.

Salade: Voor salades worden de bladeren en de wortels gebruikt. (Vooraf goed spoelen).

Ingrediënten:

1 Inktvis van ± 1 1/2 kg.
Octopus in blik kan ook heel goed dienen...
Een mengeling van verschillende soorten groenten (raketsla, venkel, wortel, witloof, raap, paardenbloem), 2 laurierblaadjes, paar teentjes knoflook, cayennepeper.

Voorbereiding:

Snijd de wortel, raap en witloof in fijne reepjes.

Bereiding:

Breng 2 liter water aan de kook met 2 laurierblaadjes, een paar teentjes knoflook en cayennepeper. (Naar smaak).
Wanneer het water goed aan de kook is leg je de inktvis er in en laat ± 1 uur koken.
Zodra de inktvis gaar is leg je hem op de grill.
Rooster en snijd in fijne schijfjes.

Presentatie:

Dien op met de sla, goede olijfolie, balsamico azijn, tabasco en stokbrood.

Paardenbloemthee:

Paardenbloemthee kun je heel goed gebruiken in combinatie met andere kruiden in een thee
omdat het niet dominant van smaak is.
Thee van de paardenbloem werkt vocht- en urinezuurafdrijvend (teveel urinezuur is de oorzaak van krampen).
Een te hoog urinezuur kan leiden tot reumatische aandoeningen, vandaar dat de thee ook is te gebruiken bij dit soort klachten.

Paardenbloemenwijn: (oud recept)

Witte tafelwijn per 4.5 liter

Ingrediënten:                    Hoeveelheden:

Paardenbloemen               3 liter.*
Sinaasappelen                   1 stuks.
Citroen                             1 stuks.
Suiker                              1250 gram.
Water                               tot 4.5 liter.
Gist en gistvoedingzout.

Pluk de paardenbloemen op een mooie zonnige dag en meet ze in een maatbeker.*
Druk de paardenbloemen zachtjes aan.* Verwijder de groene stelen.*
Schil de sinaasappel en de citroen zeer dun (zonder wit vlies).
Doe de bloemen samen met de schillen in een doek en kook het geheel 20 minuten in water.
Neem de doek uit de pan en los de suiker op in het water.
Giet de siroop in een emmer en voeg hierbij het sap van de citroen en de sinaasappel en voeg na afkoeling de gist toe.
Laat de most drie dagen staan en breng hem dan over in een gistingsfles met waterslot.
Overhevelen zodra de gisting is gestopt.
Bottel de wijn als deze helder is, drink hem niet te snel want hoe langer hij ligt des te beter.

Stamppot van raapstelen en brandnetel: (kan ook met paardenbloem)

1 kg aardappelen.
1 bosje raapstelen.
500 gr brandnetel.
250 gr komijnekaas.
zout en peper.
eventueel melk.

Kook de aardappelen gaar en stamp ze fijn.
Blancheer de brandnetel en laat ze goed uitlekken.
Was de raapstelen en hak de raapstelen en de brandnetels fijn.
Vermeng dit met de aardappelpuree en warm het geheel goed door.
Breng op smaak met peper en zout.
Snijd de kaas in blokjes en roer deze door de stamppot.
Serveer direct.
U kunt de stamppot ook met één of meer kruiden, zoals paardenbloem, zevenblad, herderstasje en madeliefjes of viooltjes maken.
Kook deze kruiden wel eventjes door, voor u er een stamppot van maakt.

Verzameld en bewerkt door Astrid Veltman.