Vlier.
(Sambucus nigra).
"Daar waar de heks gaat wonen, zal Vlier zich tonen".
De naam Sambucus duidt op een Grieks instrument, gemaakt van vlierenhout ook in Italië bestaat een instrument gemaakt van vlier, de Sampogna. "Flierefluiters" (lol).
De Romeinen gebruikten de vlier om hun haar zwart (nigra) mee te verven.
De schors en de wortel van de vlier geven een zwarte kleurvaste verfstof af.
"Nigra" (zwart) slaat ook op de bijna zwarte kleur van de rijpe bessen.

De vlier is een sterke struik die snel groeit en een hoogte tot 6 meter kan bereiken. Een ware huisapotheek. Vanaf mei-juni staat de vlier in bloei: mooie crèmewitte bloemen die sterk fris~zoetig geuren en gebruikt kunnen worden om geneeskrachtige thee van te maken. De laatste jaren zijn eetbare bloemen terug trendy in de keuken, de bloemen van vlier zijn eetbaar. Ook de kleine zwarte vlierbessen die in het najaar op de struik verschijnen zijn erg goed voor de gezondheid en worden verwerkt in likeur of confituur. Vlierbessensiroop is dan weer een weldaad bij verkoudheden.
De vlier is een laatbloeier. Pas eind mei, begin juni hangen de bloemschermen zwaar aan de takken en openen zich de talrijke, vijftallige bloempjes. Een zoete, licht bedwelmende geur verspreidt zich. Het opengaan van de bloemen gaat in een fraaie beweging: van de bolvormige jonge trossen, via de vlakke, maximaal geopende bloemen naar de holle vorm van de uitgebloeide exemplaren. De bloemen lijken weliswaar op schermen, zoals die van het Fluitenkruid, maar zijn het bij nadere beschouwing niet. Ze ontspringen niet vanuit één punt maar zijn opeen gedrukte - vertakte bloemstelen.
Tijdens de bloeiperiode zie je hoe algemeen aanwezig de Vlier eigenlijk is. Overal pronken de roomwitte bloemtuilen: in bossen, langs bosranden, in struwelen, houtwallen, parken en plantsoenen.
Dichtbij zie je een actief insectenleven, vooral veel vliegen en kevertjes.
Vlinders en bijen mijden de geur van de vlier liever.
De volgende opvallende fase van de vlier valt in de herfst, in augustus en september, als de bessen zich ontwikkelen. Waar de bloemschermen zich nog naar boven richten, hangen de met vruchten beladen trossen door hun gewicht naar beneden. Ze zijn dieppaars, bijna zwart van kleur, vandaar het achtervoegsel 'nigra' in de Latijnse naam. Vogels zijn er dol op en verspreiden de harde zaden die er binnenin zitten door ze elders uit te poepen. Tussen de twee markante momenten van bloei en vruchtzetting valt de vlier in de vegetatie nauwelijks op. Dat komt doordat hij geen kenmerkende gestalte heeft. Eigenlijk is hij eerder een heester die, alleen als er voldoende licht en ruimte voorhanden is, een boomachtige vorm aanneemt. Hoogtes van zo'n zes meter zijn dan geen uitzondering.
Door zijn sterke aanpassingsvermogen, zijn uiterst snelle groei en zijn neiging talrijk en grillig uit te lopen, weet de Vlier overal wel een plekje te vinden. Zeker is dit het geval op voedingrijke bodems zoals plaatsen waar veel konijnen hun mest achterlaten of rondom verwaarloosde huizen. Sterk is hij ook: alleenstaand op oude muren kan hij daar uiteindelijk doorheen dringen. Ook in de duinen zie je zijn frappante aanpassingsvermogen terug. Daar is hij vaak een 'waaiboom' die, om zich te wapenen tegen de zilte zeewind, de toppen van de takken kaal houdt en met de heersende wind oostwaarts meebuigt.

Veel mensen beschouwen hem als weinig meer dan onkruid, en inderdaad, een vlier verspreidt zich erg gemakkelijk, maar je krijgt er zoveel van...Het is dan ook niet verwonderlijk dat de vlier, na de alruin, wellicht de Europese plant is waar het meest folklore, verhalen en legenden omheen hangen...
Men beschouwde hem vroeger als de bewaker van alle kruiden.

Voor de oude Germanen was de vlier een heilige struik. Hij was aan de godin Freyja gewijd, schutgodin van kinderen, huis en hofstee. En zo wordt de vlierstruik graag aangetroffen bij waterputten en huizen.
De vlier was bij de oude Germanen een heilige struik, die in verband werd gebracht met de Godin Holda, later bekend als de sprookjesfiguur Vrouw Holle.
In het Duits heet de Vlier dan ook nog steeds Hollunder.
Vroeger plantte men de vlier vlak bij de boerderij, het liefst onder het keukenraam, omdat ze bescherming bood tegen kwade geesten, vliegen en ongedierte.
Bovendien trok de vlier goede geesten aan en was ze een veelzijdig geneesmiddel. Je mocht haar daarom niet zomaar omhakken.
De vlier werd behandeld met respect. Als je vlier nodig had werd daar altijd eerst om gevraagd. Het branden van vlier bracht echter ongeluk.
De vlier werd ook beschouwd als de favoriet van heksen die tussen hun takken woonden.
Daarom mocht een vlier niet omgehakt worden, anders zou de dader de wratten krijgen van de heks die er in woonde. Het hout mocht ook zeker nooit gebruikt worden als brandhout. Bij gebruik dien je een tak te planten voor een nieuwe plant.
En een wiegje gemaakt van het hout van een vlier, was al helemaal uit den boze want het zou de toorn van de heksen opwekken die zich zouden wreken op de baby.
Schrijf je klachten op een briefje, stop dit in een holle vlier en je klachten verdwijnen.

De vlier genoot de goede faam kwelgeesten uit de stal te kunnen jagen, en men schreef hem een beveiligende kracht toe tegen bliksem. Volgens het oude volksgeloof verdrijft de vlier niet alleen demonen, maar ook vliegen en demonische lastposten. Vandaar dat de koetsier wel eens een vliertak tussen het hoofdstel van zijn paarden bevestigde. Een vliertak zou immers alle door de duivel gezonden insecten kunnen verdelgen. Misschien dat ingevolge daarvan de vlier ook gebruikt werd tegen houtwormen, voor het ontsmetten van bijenkorven en zelfs om mollen te verjagen, door een tak vlierhout in de molshoop te steken.
Het hout van de vlier vormde vroeger ook een geliefd speeltje voor kinderen. Ze haalden het zachte merg uit een vliertwijgje en kregen zo een holle buis die dienst deed als fluitje.
Daar is dan ook het gezegde "'ne flierefluiter" van afgeleid. (Er bestaat nu ook een bier dat "Flierefluiter" noemt). In sommige streken werden bij een begraving zelfs een vlierhouten kruisje in de doodskist gelegd.
Nog in de vorige eeuw droeg men een vliertak voor de begrafenisstoet uit, of hield de koetsier van de lijkwagen een vliertak in de hand.
De vlierboom staat ook voor hernieuwde energie, mede omdat hij zich snel herstelt en kan wortelen uit elk deel van zichzelf. Als de laatste boom van het jaarwiel markeert de vlierboom het ontmoetingspunt tussen leven dood.
Vanwege zij witte bloesem en zwarte bessen (die leven en dood symboliseren) staat de vlier ook voor de moedergodin, die heerst over geboorte en dood.

De mergrijke takken werden vroeger door de schaap- en geitenhoeders van het merg ontdaan en als koker gebruikt om hun breinaalden in op te bergen. Ook groeit, volgens een Pommerse sage, de vlierstruik op schatten. Deze sage spreekt van twee vrienden, die zich onder een vlier in het gras te rusten hadden gelegd. Een van de twee sliep dadelijk in. Toen zag de andere, uit de wijd open mond van de slaper, een muisje sluipen, dat recht naar de vlier huppelde en vlug in de struik verdween. Na geruime tijd kwam het muisje terug tevoorschijn, liep terug naar de slaper en verdween weer in zijn mond. Toen de slaper wakker werd, vertelde hij dat hij een vreemde droom had gehad. Een muis was uit zijn mond gekropen, naar de vlier gelopen, en had een paar decimeter onder de grond, een grote met goud en zilverstukken gevulde pot gevonden. Toen haalden de vrienden een spade, groeven onder de vlier, stoten op een hard voorwerp en haalden een pot boven volledig gevuld met goud- en zilvergeld.

Eigenschappen:

De gewone vlier is een struik met witgelige bloemen en zwarte besachtige steenvruchten. De bloemen, de hele bloeiwijze met een kort gedeelte van de steel of de afzonderlijke bloemen zonder stelen, en de jonge bladeren met een steel, worden verzameld.
De drogerijen hebben een slijmerige, prikkelende smaak en bevatten o.a. glycosiden, etherische oliën, slijmstoffen, hars, suikers, pectine en choline.
De bloemen worden gebruikt als zweetafdrijvend middel bij koortsige ziekten.
Het vruchtensap vindt toepassing bij zenuwpijnen en reumatische aandoeningen.

Bereiding:

Medicinale wijn: 10 g verse bloesem 15 dagen laten macereren in 1 liter wijnazijn.
Filtreren en in een fles bewaren.

Toepassing:

* Verkoudheid;
* koorts;
* stofwisselingsstoornissen;
* zenuwpijnen;
* reumatische aandoeningen.

Bijwerkingen:

Van dit geneesmiddel zijn, in de aangegeven dosering, geen bijwerkingen bekend.

Dosering:

Medicinale wijn: voor de maaltijd een glaasje drinken.
Sap: gedurende de maaltijd een glaasje.

Je kan met vlier van mei tot juni aan de slag.
Dan hangen de witgele bloesems massaal aan de takken.
Voor de bessen moet je wachten tot met de tweede oogst in de herfst. (Mabon ~ Tweede Oogst).

Vlierbessenwijn voor Mabon.

Vlierbessenwijn is een zoete en sterke wijn met een natuurlijk parfum.
Aperitief- of gezelschapswijn.
Dit is een recept voor 10 liter rode tafelwijn.
Opgelet: niet rijpe bessen en bladeren van de gewone vlier zijn giftig, ook de niet rijpe bessen van de trosvlier . Dus, de onrijpe vruchten nooit voor enige consumptie gebruiken!

Ingrediënten:

* vlierbessen : 3 kg.
* suiker : 2 kg.
* pecto - enzymen : 2 theelepels.
* citroenzuur : 1theelepel.
* gist : ...(niet te veel).
* gistvoedingszout : 2 theelepels.

Werkwijze :

Pluk de bessen en ontdoe ze van de steeltjes met behulp van een vork.
Plet ze en laat ze dan met een weinig water gedurende 15 min. verwarmen tot 80°C.
Los de helft van de suiker op in 2 liter water en voeg toe.
Na volledige afkoeling (tot 25°C!) het gistvoedingszout, het pecto - enzyme de gist en het citroenzuur toevoegen.
Laat alles gedurende 2 dagen gisten in een witte plastieken emmer, afgesloten met een zuivere doek.
Roer elke dag minstens eenmaal alles door mekaar.
Zeef dan af door een neteldoek, pers de pulp uit en giet de most in een gistingsfles van 10 liter.
Vul aan met water tot 3/4 van de fles gevuld is.
Plaats het waterslot op de fles en laat op een warme plaats (25°C) nog 1 week verder gisten.
Voeg dan de overige suiker opgelost, toe; vul de fles tot juist onder de hals en schud grondig dooreen.
Laat nu verder gisten. (± 3 maanden).
Afhankelijk van de temperatuur zal de wijn uitgegist zijn binnen de 2 - 4 maanden.
Hevel de wijn dan over in een zuivere gistingsfles zonder het bezinksel op te schudden.
Laat opnieuw enkele maanden klaren en rijpen tot de wijn kristalhelder is.
Nu kan u de wijn gaan bottelen in wijnflessen.
Denk eraan: hoe langer u de deze wijn laat rijpen, des te rijker wordt hij van body, bouquet en smaak!                                             Op uw Gezondheid!

Deze tekst is afkomstig van http://www.bibere.com en kan gevonden worden door te surfen naar http://www.bibere.com/Recepten/vlierbessenwijn_107.html .

Fris Vlierbloesemdrankje (mei - juni)

Wat hebben we nodig?

*  30 vlierbloemschermen.
*  1 liter kokend water.
*  1 kg suiker.
*  4 à 5 citroenen.
*  20 gr citroenzuur.

Hoe bereiden we ons drankje?

* Kook 1 liter water, los er de suiker in op.
* Doe 30 bloesems + stukjes citroen met schil en citroenzuur in een kom (liefst inox).
* Gebruik alleen citroenen waar de schil onbehandeld is anders zonder de schil!
* Giet er het kokende suikerwater bij.
* Laat 4 dagen trekken op een koele plaats.
* Alles zeven.
* Verdeel in porties.

Bovenstaand mengsel kan diepgevroren worden. Een koffielepeltje van het diepgevroren mengsel als bodempje in een glaasje champagne of mousserende wijn zorgt voor een prima en uiterst verfrissend” aperitiefje, wil men een iets straffer aperitief, dan kan men aan het geheel nog een scheutje witte rum toevoegen. Ook als sorbet komt het mengsel uitstekend tot zijn recht, in een mooi sorbetglas met een beetje witte rum overgoten, is dit een feestelijk tussendoortje, en op een zwoele zomeravond bij onze zomerse barbecue helpt dit laatste om onze maag even tot rust te laten komen alvorens ons terug op het zwaardere werk te gooien.
Dit mengsel is ook dorstlessend in zéér koud spuitwater, het wordt toegevoegd naar eigen smaak.

Vlierbloesems Limonade. (mei - juni)

Stop een glazen bokaal of een niet-metalen pot van twee liter vol met verse vlierbloesemschermen.
Snijdt twee citroenen in schijven en steek die ertussen.
Druk alles goed aan en overgiet het goedje met koud water. Laat alles 24 uur op een warme plek trekken. Dan doe je de bloemschermen met de citroenen in een neteldoek en druk die heel goed uit.
Neem nu 1 liter vocht en breng die langzaam aan de kook. Roer er ondertussen 1/2 kg suiker onder en neem de kookpot van het vuur als de eerste bubbels de kop opsteken. Schuim dan af en giet de gespoelde glazen vol tot aan de rand. Je kunt je vliersiroop daarna nog verder afwerken zoals je met aalbessen doet.
Deze siroop kun je bij pannenkoeken, yoghurt, cake en pudding gebruiken. Je kunt ook een geutje bij gekoelde witte wijn doen. Hoe meer siroop je erbij doet, hoe zoeter je heerlijk, naar lychees smakend drankje wordt. Vliersiroop met gekoeld spuitwater is ook een lekker zomerdrankje!
Je kunt van deze siroop ook confituur (jam) maken door het vocht met minuutsuiker of pec verder af te werken. De oude methode 1 liter vocht en 1 kg suiker zachtjes laten inkoken tot hij stijf genoeg is, kan natuurlijk ook.

Vlekken van rode vruchten en bessensap???!!!

Vlekken van donker gekleurde vruchten, zoals bosbessen, rode bessen, kersen en vlierbessen zijn erg vervelend. Als we zulke vlekken op ongekleurd goed hebben gemaakt is het niet zo erg.
We leggen de vlek in waterstofperoxide (3%) en druppelen midden op de vlek een paar druppel ammonia.
De vlek zal dan verdwijnen, wel goed naspoelen.
Gekleurde stoffen kunnen we niet zo behandelen, want met het wegwerken van de vlek zouden we ook de kleurstof van de vezel aantasten. Bij gekleurde stoffen besprenkelen we de vlek met vers citroensap en geven de stof direct een wasbehandeling volgens de gegeven wasvoorschriften.
Infobron: http://blog.seniorennet.be/omaatje/zoeken.php .