Wijnruit.
Ruta graveolens.

Wijnruit komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa (Oekraïne, Albanië, Bulgarije, ex-Joegoslavië) en komt nu in geheel Europa en Noord-Afrika voor. De plant wordt ook als sierplant in tuinen gebruikt, vanwege de blauwgrijsachtige bladeren. Omdat de plant fototoxisch is, kan bij zonnig weer bij sommige mensen huidirritatie ontstaan.
De geslachtsnaam ‘Ruta’ is afgeleid van het Griekse ‘reuo’ en betekent zoiets als ‘remmen’, ‘losmaken’, ‘helpen’ of ‘stromen’. De soortnaam ‘gravis’ betekent ‘erg’ of ‘zeer’, ‘oleus’ staat voor ‘geur’ , een verwijzing naar de penetrante geur van het kruid.

De plant is een halfheester en wordt tot 120 cm hoog. De stengel is aan de voet soms houtig. De bladeren zijn vierdelig en hebben spatelvormige blaadjes. Als het blad tegen het licht wordt gehouden ziet men lichte naaldvormige vlekjes, de kliertjes die etherische olie bevatten. Wijnruit bloeit in juli en augustus met viertallige gele bloemen met uitzondering van de centrale bloem aan de top van de hoofdas die vijftallig is. De bloeiwijze is een tuil.

De vrucht is een ongeveer 1 cm grote, ronde doosvrucht.

De plant kan zeer goed tegen hitte en droogte.

Een strijder kan zich onverwoestbaar maken indien hij de spits van zijn degen in een vuur laat gloeien en het daarna inwrijft met wijnruit. Ridder Hincke van Wurben had zo een toverdegen. Hij had ze van een monnik gekregen. Deze degen was gekocht in het uur dat de planeet die de krijgsgod mars is toegewijd, regeert. Het kruis ervan was op een dinsdag gesmeed. In het hecht was een stukje hout verwerkt waarop de bliksem was gevallen (ook een stukje hout van het rad waarop een misdager was gebroken, was hiervoor geschikt).
De gehele fabricatie moest gebeuren in het uur van mars. Deze toverdegen deed het zwaard van de tegenstander in stukken springen.

Wijnruit is afkomstig uit Zuid-Europa met name groeit het in het wild rondom het Middellandse Zeegebied. Dit is de enige soort die van toepassing is als keukenkruid maar wordt ook vaak aangeplant als decoratieve plant in de border. Hun toepassing in de tuin gaat verder dan de aantrekkelijke bladeren en gele bloemen. De planten worden zo'n 60 cm hoog met opvallende grijsachtig blauwgroene blaadjes die dubbel geveerd zijn en lancetvormig.
Wijnruit wordt ook toegepast als artsenij- en strooikruid om insecten te verdrijven. Vroeger werd het gebruikt tegen giftige beten, demonen en andere plagen.
Dit kruid, met een bittere smaak, was zeer populair bij de Romeinen. Toen werd het in overvloed gebruikt en het is vermoedelijk een belangrijke factor in het verdwijnen van het Romeinse rijk.
Verlengd gebruik in grote hoeveelheden veroorzaakt krankzinnigheid.
Het kruid was dan ook volledig in vergetelheid geraakt, maar sinds een paar jaar duikt het terug op in tuincentra. Het is een leuk plantje, maar in de keuken wordt het bijna niet meer gebruikt omdat bitter niet meer in ons smakenpalet gewenst is.
Toch vind je het ook in natuurwinkels in gedroogde toestand, om er thee mee te zetten.

De Grieken beschouwde Wijnruit als een antitovermiddel.
Hippokrates vermeldde het kruid als volgt:

Het was een hoofdbestanddeel in het anti gifmiddel van koning Mithridates (de voorganger van Theriak).
Plinius de Oudere erkende Wijnruit als een van de belangrijkste medicijnen. Het werd vooral veel gebruikt als tegengif, men moest het bijvoorbeeld eten als men giftige paddenstoelen had gegeten, maar ook bij een slangenbeet. Wie naar een dinertje ging en van tevoren verwachtte door Monnikskap vergiftigd te worden, nam wat Wijnruit in.
Ook goten de Romeinen het sap van de Wijnruit in de oren bij infecties. Ook smeerden men zich in met een mengsel van Wijnruit en Rozenolie, bij wijze van deodorant. Wijnruit werd in de oudheid ook gebruikt om “overtollige” ejaculaties en natte dromen tegen te gaan.
In Engeland is Wijnruit geïntroduceerd door de Romeinen. Wijnruit werd al heel vroeg beschouwd als een middel om bederf tegen te gaan en vlooien en andere lastige insecten te bestrijden. Het was de gewoonte dat rechters in de middeleeuwen takjes Wijnruit bij zich droegen om zich te beschermen tegen de verderfelijke stank die gevangenen met zich mee droegen die werden voorgeleid. In Saksen heeft Wijnruit zijn naam gegeven aan de Orde van de Rautenkrone (de Orde van de Kroon van Wijnruit), een krans van Wijnruit is afgebeeld op het wapen van het Hertogdom Saksen. Deze orde werd ingesteld door Frederik Barbarossa, de eerste Hertong van Saksen, in 1181. In 1902 gaf de koning van Saksen de Orde van de Rautenkrone aan de Britse koning George V. In de Middeleeuwen werd het ook in Europa beschouwd als een krachtig kruid tegen heksen. Op een gegeven moment werd wijwater gesprenkeld met een bosje Wijnruit, op de ceremonie voorafgaande aan de viering van de zondagse hoogmis, om deze reden werd het kruid in Engeland ook wel het ‘boetekruid’ (Herb of Repentence) en het ‘Genadekruid’ genoemd (Herb of Grace). Gerard schrijft dat hij gekweekte Wijnruit medicinaal beter vindt dan Wilde Wijnruit, vooral als de eerste onder een Vijgenboom groeit. Piperno, een Napolitaanse arts, beval het middel in 1625 aan tegen epilepsie en hoogtevrees. Ook zou het, het zicht verscherpen, wat de reden was dat kunstenaars het vaak gebruikten. Wijnruit is de nationale bloem van Litouwen, de plant vertegenwoordigd zuiverheid en maagdelijkheid.

Onze voorouders gebruikten het kruid al om katten uit de buurt te houden. Eén plant is wel niet voldoende. Zorg voor verschillende planten en de katten zullen hopelijk wegblijven. Vroeger werkte het kruid blijkbaar doeltreffend. Hopelijk zijn katten nog altijd niet van gedacht of smaak veranderd. Natuurlijk gaan ze niet lopen van één wijnruitplantje. Je moet een hele border met dit kruid aanleggen.
Mochten er toch nog katten opduiken, dan is er nog een kleine troost. Wijnruit is namelijk een mooi plantje.
Je kunt het in kruidenboeketten gebruiken. Het blad stond model voor klaveren in het kaartspel.

Eigenschappen:

Wijnruit is een halfheester met geelgroene bladeren en groengelige bloemen en een meerzadige doosvrucht. Het kruid wordt geoogst en bij een temperatuur van 35 graden gedroogd.
De drogerij heeft een typische geur, een bittere kruidige smaak en bevat o.a. etherische oliën, flavonglycosiden, alkaloïden, bitterstoffen, looistoffen.

Bereiding:

Thee: 1 g gedroogde bladeren op een kopje heet water.
Tinctuur: een handvol bladeren op driekwart liter brandewijn.£
Wijnruit smaakt lekker bij marinades, roomkaas, ei en visschotels. Het heeft een muskusachtige smaak. Gebruik daarom maar een klein beetje.

Toepassing:

* Ter bevordering van de spijsvertering;
* ter bevordering van de urineproduktie;
* stoornissen in de bloesomloop;
* hoge bloeddruk;
* onregelmatige menstruatie;
* pijnlijke menstruatie;
* galblaasaandoeningen;
* hoofdpijn;
* duizeligheid.

Bijwerkingen:

Van dit geneesmiddel zijn - in de aangegeven dosering - geen bijwerkingen bekend.

Magie:

Geslacht > Mannelijk.

Planeet > Mars (andere bronnen (Culpeper) noemen de Zon).

Astrologisch teken > Leeuw.

Element > Vuur.

Goden/Godinnen > Diana, Aradia.

Krachten > Genezen, Gezondheid, Mentale Krachten, Exorcisme, Liefde.

Gebruik:

Wijnruitblaadjes op het voorhoofd verlichten hoofdpijn. Om de nek gedragen helpt Wijnruit om snel te herstellen na een ziekte. Wijnruit wordt ook toegevoegd aan helende wierook en sachets. Toegevoegd aan een bad verbreekt alle vloeken en bezweringen die tegen je zijn uitgesproken, het wordt ook toegevoegd aan exorcerende wierook en mengsels.
Het is beschermend wanneer het aan een deurpost wordt gehangen of als men met de verse blaadjes de vloer wrijft.
De Romeinen aten Wijnruit om zich te beschermen tegen het boze oog, maar ook ter bescherming tegen gif, weerwolven en alle mogelijke ziekten.
Een twijgje verse Wijnruit kan men ook gebruiken om zout water te sprenkelen in huis. Dit reinigt het huis van alle negativiteit. Vermeng vers Wijnruitsap met ochtenddauw en sprenkel het rondom je voordat je magie gaat beoefenen ter bescherming.
Wijnruit is één van die planten waarvan men zegt dat ze het best groeien als ze zijn gestolen.
Zijn aanwezigheid in een tuin beschermt het.
Om de één of andere reden hebben padden en katten een hekel aan Wijnruit.
Wijnruit is al eeuwenlang bekent en met verschillende redenen gebruikt en geprezen. Zo beweerden Leonardo da Vinci en Michelangelo beiden dat zij, dank zij de metafysische krachten van wijnruit, hun gezichtsvermogen en creatieve vermogens hadden verbeterd.
Het kruid was in vroeger tijden ook een belangrijk onderdeel van mirthidate, dat was een Grieks tegengif voor allerlei kwalen.
Het blad van de wijnruit inspireerde tot de tekening van de klaveren uit het kaartspel.
Wijnruitblad smaakt bitter en moet daarom ook alleen in kleine hoeveelheden gebruikt worden.
Het geeft een muskusachtige smaak aan roomkaas, eier- en visgerechten.
U kunt het vermengen met damastpruimen en wijn voor een heerlijke vleessaus.

Opmerking:

Als u wijnruit gebruikt voor medicinale doeleinden, zoals thee ter stimulatie van de menstruatie, eetlust, transpiratie en galproductie of u voegt het toe aan kompressen bij wonden en huidzweren, enzovoorts, dan dient u dit alleen onder strikte medische begeleiding te doen.
Nooit gebruiken tijdens de zwangerschap. Soms veroorzaakt het huidirritaties!!!