Doodskers, Duivelsbes, Duivelskruid, Heksenkruid, Kwademansbes.
"Atropa Belladonna".


De wolfskers is een vaste plant, die tot 1 meter hoog kan worden. Ze is inheems in centraal- en zuid - Europa en werd van daaruit verspreid over de hele wereld. Het is één der meest gevreesde planten op aarde.

Men noemt het wolfskers, omdat de zwarte glanzende bessen vroeger jaren gebruikt werden als lokaas voor wolven om ze ermee te vergiftigen. Ook honden en katten sterven ervan. Enkel vogels blijken er ongevoelig voor.

"Atropa" komt uit de benaming van de Griekse godin. Atropos is de doodsgodin, die je levensdraad doorknipt.
Atropos betekent "onafwendbaar". Zij is de oudste van de schikgodinnen (Moiren). De jongste van de Moiren is "Clotho". Zij is diegene die de levensdraad spint. De middelste, "Lachesis" bepaald de lengte van de draad.

De "Atropa belladonna" is één van de meest giftige planten die we kennen.
De plant heeft ovale, tot 25 cm lange, gaafrandige bladeren die kortstelig- en in de stengel aflopend zijn.
De bloeitijd is juni tot augustus: De bloem bestaat uit kelkblaadjes die vergroeid zijn tot een vijfdelige groene kelk en een eveneens vergroeide klokvormig kroon, groenachtig tot paarsbruin van kleur aan de buitenzijde, aan de binnenkant eerder gelig met paarse aders, ze zijn langstelig en doorbuigend en worden, na de bloei, gevolgd door mooie glimmende zwarte bessen.

De wortel is lichtbruin met korte dwarse groeven, en heeft krachtige vertakkingen. Op doorsnede is hij bleek van kleur en toont een radiaire ('uitstralende') structuur.

De plant bevat atropine dat de pupillen vergroot, wat een symptoom van vergiftiging is. Vergiftigde paarden kunnen vaak niet meer staan. De bes van de wolfskers is uiterst giftig!!!

Teelt:

De Wolfskers vraagt een goeddoorlatende, zandige en bij voorkeur humusrijke bodem. In zijn boek 'Der Apothekergarten' over de teelt van medicinale planten, beveelt Jäger aan om het kruid te kweken tussen jonge bosaanplant. De jonge planten moeten wel voldoende ruimte krijgen, daar ze behoorlijk groot uitgroeien.
De planten kunnen uit zaad vermeerderd worden, of men kan kleine wortelluitlopers afsnijden en uitplanten.
Ik ga er van uit dat je de Belladonna enkel zal kweken 'als hebbedingetje', en ga dus niet nader in op de oogst.

Medicinaal gebruik:

Inhoudstoffen
tot 0.5% 'tropane' of 'belladonna'-alkaloïeden, hoofdzakelijk bestaande uit (-)-hyoscyamine, atropine (racemisch hyoscyamine), hyoscine (1-scopolamine), belladonnine en hun N-oxides
Verder nog enkele mginder belangrijke alkaloïeden

Homeopatisch gebruik:

In de homeopathie is Belladonna een belangrijk middel.
Heeft een kalmerende werking op hart, longen, bloedvaten, hersenen en zenuwstelsel.

(Enkel bij de Thomsoniaanse strekking in de homeopathie wordt Belladonna niet gebruikt: Thomson wees het gebruik van alle in essentie giftige remedies af).
De belladonna - constitutie is een stevig type, bruisend van energie en intelligent. Een ziekte lijkt zo iemand te overvallen als een donderslag. Bij de juiste behandeling verdwijnen de klachten even snel als ze zijn gekomen. Kenmerkend is het rode gezicht en de glimmende huid.
De klachten van een "Belladonnatype" verbeteren bij rechtstaan of rechtop zitten, achterover buigen, warme kleding, hitte en rust, maar ze verergeren bij opwinding, licht en kou, geluiden, aanraking en tocht.
Symptomatisch wordt belladonna in de homeopathie gebruikt bij jicht, maag/darmproblemen, kolieken, vrouwenkwalen, vergiftigingen, ontstekingen met koorts, hoofdpijn, stoornissen bij in- en doorslapen, astma, zenuwpijn en hallucinaties.

Tegenwoordig wordt atropine, één van de belangrijkste chemische bestanddelen van het kruid, vooral door oogartsen veel gebruikt als pupil verwijdend middel.
Deze stof wordt ook soms gebruikt bij opium- of chloroformvergiftiging (die een te traag hartritme tot gevolg kunnen hebben) omdat ze het hartritme flink kan opdrijven.
Daarnaast worden stoffen die van atropine (en andere belladonna-alkaloïden, zoals hyoscyamine en scopolamine) zijn afgeleid gebruikt om de afscheiding van 'eccriene' klieren te beperken. Dit zijn klieren die hun inhoud 'buiten' het lichaam afscheiden, in tegenstelling tot de 'endocriene' klieren (=hormoonklieren) die hun stoffen binnen in het lichaam afscheiden. Eccriene klieren zijn, behalve traan- en zweetklieren, ook bvb de speekselklieren en de slijmkliertjes in de luchtwegen. (Verwarrend, tot je er bij stilstaat dat je vanuit mond en longen, en zelfs vanuit maagdarmstelsel, een 'rechtstreekse' verbinding met de buitenwereld hebt, waarbij je niet door weefsel heen moet).
Organen met gladde spieren (bvb in de darmwand en in de bronchenwand) kunnen door atropine tot rust gebracht worden, en daarom worden atropine-achtige stoffen soms toegepast bij bronchiaal astma of andere vormen van 'chronisch obstructief longlijden' (zo is 'Atrovent' bv 'Ip-atropium-bromide), of bij de ziekte van Parkinson (hoewel de daarbij gebruikte stoffen alweer wat verder afstaan van het oorspronkelijke atropine).
Tot in de jaren 70 kon je sigaretten kopen met het kruid, tegen een astma-aanval, maar dit is inmiddels verboden.

 

 

 

Waarschuwing!

Het mag duidelijk zijn dat de Wolfskers een plant is die wellicht wel een plekje kan krijgen in je kruidentuin - ergens waar kinderen er zeker niet bij kunnen - maar dat het geen plant is waar je zelf mee gaat experimenteren.

Wellicht ten overvloede, een beschrijving van een vergiftiging met Belladonna:
Je krijgt eerst een droge mond en een reuzendorst. Je kan niet meer goed spreken en slikken. Daarna ga je hevig braken en krijg je hoge koorts. Je krijgt een oppervlakkige ademhaling en je hart gaat vlugger kloppen. Je begint druk te praten, maar geen mens die snapt wat je vertelt. Je spieren beginnen te trillen en je krijgt hallucinaties.
Deze hallucinaties worden over het algemeen beschreven als zeer beangstigend, demonisch en duivels.
Tenslotte volgen coma en verstikkingsdood.

Drie tot vier bessen zijn dodelijk voor kinderen, maar sommige kinderen stierven al nadat ze een halve bes gegeten hadden. Volwassenen die gevoelig zijn voor het giftige atropine sterven na 10 bessen.

De mensheid kent dus reeds lang de verschillende hoedanigheden van deze plant. Zo is bekend dat de priesters in het oude Rome Belladonna gebruikten tijdens tempelceremoniën. Ze raakten in trance en trachtten dan op deze wijze in contact te komen met de goden. Maar niet alleen priesters, ook veldheren wisten op handige wijze gebruik te maken van de plant.
Bekend is het verhaal van de slimme Duncan de Eerste die in strijd gewikkeld was met de hem belegerende Noren, onder koning Sven Canute.
Het zag er slecht uit voor de Schotten, maar toen bedachten ze een list. Ze hadden nog wat voorraad meel en daardoor mengden ze heel fijngemalen kruid van Belladonna dat binnen de belegerde vesting groeide.
Tot stomme verbazing van de Noren stuurde de arme, vrijwel uitgehongerde Schotten hun belagers zomaar wat zakken meel en de Noren, die ook tekort aan voedsel hadden, maakten daar gauw pap en brood van.
Binnen de kortste keren lag een groot deel van het leger bewusteloos ter aarde, of waren dood. (De schrokoppen)!
De strijd was gewonnen, niet door overmacht maar door list.
Trouwens het vermoeden bestaat dat ook vandaag de dag gebruikt gemaakt wordt van de stof scopolamine die niet alleen in de Belladonna, maar ook in bilzekruid te vinden is.
De geheime politie in totalitaire staten, die geen middel schuwt om bepaalde dingen te weten te komen, schijnt deze stof nog wel eens op de een of andere manier aan gevangenen toe te dienen voor de ondervraging.
Ook scopolamine heeft een pupilverwijdend vermogen, maar dat is slechts van korte duur.
Veel erger is dat deze giftstof haar slachtoffers willoos maakt. Tijdens de ondervraging geven ze antwoorden die ze anders nooit zouden geven. Sterker, ze ondertekenen zelfs documenten geheel buiten hun wil. Ze verkeren immers in een halfslapende toestand waarin hun wil min of meer is uitgeschakeld.
Atropine, de andere giftstof die Belladonna door de eeuwen heen berucht heeft gemaakt, veroorzaakt op haar beurt verwardheid, opwinding, hallucinaties en soms zelf razernij. Kortom, wie niet nauwkeurig op de hoogte is van de uitwerking van bepaalde hoeveelheden van de wolfskers, loopt grote kans zijn experimenten met de dood te bekopen.
De naam doodskers, die in sommige streken ook gebruikt wordt voor deze plant, spreekt voor zich.
Bovendien was men er in vroeger eeuwen van overtuigd dat de ziel van iemand die de dood vond door het gebruik van Belladonna, niet in staat zou zijn om bij het Laatste Oordeel te verrijzen. (Dat kwam weer van de "christenen").

Zalf van Belladonna (Wolfskers) werd vroeger ook gebruikt in de zo befaamde heksenzalf (vliegzalf).
Deze plant wordt nu nog steeds vereenzelvigd met Samhain, het feest van de overledenen of "het dodenfeest".